Veraset ve intikal vergisi, ivazsız mal geçişlerini konu alan bir vergidir. Miras yoluyla yapılan intikaller kadar bağış gibi karşılıksız kazandırmalar da kapsama girer. Beyan süreleri kısadır ve gecikme yaptırım doğurur. Aşağıda kapsam, matrah, oranlar ve ödeme düzeni ele alınmıştır.

İntikal Vergisi Neyi Kapsar
Kapsam 7338 sayılı Kanun m.1 hükmünde çizilir. Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar kapsamdadır. Türkiye’de bulunan malların ivazsız geçişi de aynı kapsama girer. Vergi yalnız ölüme bağlı geçişlerle sınırlı değildir. Miras yoluyla veya herhangi bir suretle karşılıksız yapılan her intikal konu oluşturur. Bağış bu nedenle ayrı bir başlık olarak değerlendirilir. Yurt dışındaki mallar da kapsam dışında kalmaz. Kanun, Türk tabiiyetindeki kişilerin yabancı ülkelerde edindiği mallara da uygulanır. Türkiye’de ikametgâhı olmayan yabancı şahıs bakımından ise sınırlama getirilmiştir.
Bağış Yoluyla İntikaller
Karşılıksız devirler de aynı kanuna tabidir. Sağlararası bağışlarda veraset ve intikal vergisi ivazsız intikal hükümlerine göre hesaplanır. Oran tarifesi bu grupta daha yüksektir. Yakın hısımlar arasında yapılan bağışlarda kolaylık vardır. Ana, baba, eş ve çocuklardan yapılan ivazsız intikallerde tarifedeki oranların yarısı uygulanır. Bu kural aile içi devirlerde önemli fark yaratır. Tapuda yapılan bağış işlemleri idareye bildirilir. Bildirim üzerine beyan yükümlülüğü doğar.
Verginin Mükellefi Kimdir
İntikal vergisi bakımından mükellef, malı edinen kişidir. Miras yoluyla veya ivazsız biçimde mal iktisap eden şahıs vergiyi öder. Mirasbırakanın kendisi mükellef değildir. Her mirasçı kendi payı üzerinden mükellef olur. Bu nedenle beyan, kişi başına düşen değere göre yapılır. Ortak bir beyanname verilmesi de mümkündür.
Beyanın Verileceği Vergi Dairesi
Yetki 7338 sayılı Kanun m.6 hükmünde belirlenir. Miras yoluyla intikallerde ölen kimsenin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesi yetkilidir. Diğer intikallerde ise tasarrufu yapan şahsın ikametgâhı esas alınır. İkametgâh yurt dışındaysa ölçüt değişir. Bu hâlde Türkiye’deki son ikametgâhın bulunduğu yer vergi dairesi yetkili olur. Hiç ikamet edilmemişse yetkili daire idarece belirlenir.
Beyanname Nereye Verilir
Beyanname yetkili vergi dairesine verilir. Elektronik ortamda gönderim de mümkündür. Mükellefler isterse birlikte tek beyanname düzenleyebilir. Beyannameye ekli listeler işlemi hızlandırır. Malların dökümü ve değerleri ayrıntılı gösterilir. Böylece intikal vergisi tarhiyatı gecikmez.
Beyanname Verme Süreleri
İntikal vergisi beyan süreleri 7338 sayılı Kanun m.9 hükmünde sayılmıştır. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellefler Türkiye’deyse süre dört aydır. Süre ölüm tarihini takip eden dönemden başlar. Mükellefler yabancı bir ülkedeyse süre altı aya çıkar. Ölüm yabancı ülkede gerçekleşmiş ve mükellefler Türkiye’deyse yine altı ay uygulanır. Bazı hâllerde süre daha uzundur. Mükellefler ölenin bulunduğu ülkedeyse dört ay, başka bir yabancı ülkedeyse sekiz ay geçerlidir. Gaiplik hâlinde ise kararın ölüm siciline kaydından itibaren bir ay içinde beyan verilir.
Sürelerin Toplu Görünümü
Veraset ve intikal vergisinde beyanname süresi mükellefin ve mirasbırakanın bulunduğu yere göre değişir. Ölümün Türkiye’de veya yurt dışında gerçekleşmesi süreyi etkiler. Sürenin aşılması gecikme nedeniyle ek yükümlülük doğurabilir. Aşağıdaki tablo süreleri bir arada gösterir.
| Durum | Beyan süresi |
|---|---|
| Ölüm Türkiye’de, mükellef Türkiye’de | Dört ay |
| Ölüm Türkiye’de, mükellef yurt dışında | Altı ay |
| Ölüm yurt dışında, mükellef Türkiye’de | Altı ay |
| Ölüm yurt dışında, mükellef aynı ülkede | Dört ay |
| Ölüm yurt dışında, mükellef başka ülkede | Sekiz ay |
| Gaiplik kararı | Bir ay |
Diğer ivazsız intikallerde süre farklıdır. Malların hukuken iktisap edildiği tarihi takip eden bir ay içinde beyanname verilir. Bağış ve hibe bu tür intikallere örnektir. Beyanname intikali alan kişinin bağlı olduğu vergi dairesine verilir.
Süre Kaçırılırsa Ne Olur
Sürenin geçmesi beyan hakkını ortadan kaldırmaz. Geç verilen beyanname yine işleme alınır. Ancak vergi ziyaı ve usulsüzlük yönünden değerlendirme yapılır. İdare süre içinde beyan gelmezse resen harekete geçebilir. Bu yolla yapılan tarhiyatta matrah idarece belirlenir. Mükellefin itiraz ve dava hakkı saklıdır.
Matrahın Belirlenmesi
İntikal vergisi matrahı 7338 sayılı Kanun m.10 hükmüne göre bulunur. Verginin matrahı, intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunan değerleridir. İndirilecek borç ve masraflar varsa bunlar düşüldükten sonra kalan tutar esas alınır. Mükellefler değerlemeyi kendileri yapar. Ölüm tarihindeki esaslara göre belirlenen değerler beyannamede gösterilir. İdare daha sonra bu değerler üzerinde inceleme yapabilir.
Değerleme Ölçüleri
Kanun mal türlerine göre ayrı ölçüler koyar. Gayrimenkuller, ticari işletmeye dahil olsun veya olmasın emlak vergisine esas olan değerle değerlenir. Menkul mallar ve gemiler ise rayiç bedelle değerlenir. Ticari sermaye için öz sermaye ölçütü kullanılır. Bilanço esasına göre defter tutanlarda ölümden önceki takvim yılı bilançosu esas alınır. Mükellefler isterse ölüm günü itibarıyla bilanço çıkarabilir.
Menkul kıymetlerde ayrım yapılır. Borsada kayıtlı esham, ölümden önceki üç yıl içindeki en son muamele değeriyle değerlenir. Borsada kayıtlı değilse veya üç yılda işlem görmemişse itibari değer uygulanır. Tapu kayıtları için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü kanallarından bilgi alınabilir.
Değerleme Uyuşmazlıkları
Beyan edilen değer idarece kabul edilmeyebilir. İnceleme sonucunda daha yüksek bir matrah belirlenebilir. Böyle bir tabloda ek tarhiyat yapılır. Mükellefin itiraz yolu açıktır. Uzlaşma başvurusu ilk seçenek olarak değerlendirilir. Sonuç alınamazsa vergi mahkemesinde dava açılabilir. Gayrimenkullerde tartışma daha sınırlıdır. Emlak vergisi değeri ölçüt olduğu için hesap daha nettir. Menkul mallarda rayiç bedel tartışması ise sık görülür.
İndirilebilecek Borç ve Masraflar
Kanun bazı kalemlerin düşülmesine izin verir. Düzenleme 7338 sayılı Kanun m.12 hükmündedir. İndirim için kalemlerin beyannamede gösterilmesi şarttır. Miras yoluyla intikallerde murisin borçları indirilir. Bu borçların ispata elverişli belgeye dayanması gerekir. Vergi borçları da aynı kapsamdadır. Cenaze giderleri ayrıca sayılmıştır. Cenazenin teçhiz ve tedfini için yapılan masraflar matrahtan düşülür. Yurt dışındaki mallara ilişkin borçlar ve o ülkede ödenen benzeri vergiler de tevsik edilmek şartıyla indirilebilir.

İstisna Kapsamındaki İntikaller
İntikal vergisi istisnaları 7338 sayılı Kanun m.4 hükmünde sayılır. Miras yoluyla intikal eden ev eşyası istisna kapsamındadır. Murise ait zat eşyası ile aile hatırası olarak saklanan tablo, kılıç ve madalya gibi eşyalar da bu kapsamdadır. Örf ve âdete göre verilmesi mutat olan hediyeler de sayılmıştır. Cihaz, yüz görümlüğü ve benzeri kazandırmalar bu gruba girer. Gayrimenkuller ise istisnanın dışında tutulmuştur. Füruğ ve eş bakımından tutar istisnası öngörülmüştür. İstisna tutarları kanunda gösterilmiş olmakla birlikte her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Güncel tutarlar için Gelir İdaresi Başkanlığı duyuruları esas alınmalıdır.
İstisna Uygulamasında Dikkat Edilecekler
İstisna kendiliğinden uygulanır ancak beyan zorunluluğunu kaldırmaz. Tutar istisna sınırının altında kalsa bile beyanname verilmesi beklenir. Beyan edilmeyen mallar sonradan sorun doğurur. İstisna kişi başına uygulanır. Her mirasçının payı ayrı değerlendirilir. Bu nedenle mirasçı sayısı toplam yükü doğrudan etkiler. Füruğ bulunmayan hâllerde eşe tanınan istisna daha yüksektir. Kanun bu farkı açıkça düzenlemiştir.
Vergi Oranları Nasıl Uygulanır
İntikal vergisi oranları 7338 sayılı Kanun m.16 hükmünde artan oranlı bir tarife hâlinde düzenlenir. Veraset yoluyla intikallerde oran yüzde bir ile yüzde on arasında değişir. İvazsız intikallerde ise yüzde on ile yüzde otuz arasında uygulanır. Matrah dilimleri sabit değildir. Kanun, dilim tutarlarının her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağını belirtir. Cumhurbaşkanı bu tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkilidir. Yakın hısımlar için özel bir kural vardır. Bir kişiye ana, baba, eş ve çocuklarından ivazsız mal intikalinde tarifedeki oranların yarısı uygulanır. Evlatlıktan evlat edinene yapılan ivazsız intikaller bu kolaylığın dışındadır.
2026 Yılında Eklenen Hüküm
Kanuna 21/5/2026 tarihli ve 7582 sayılı Kanunla yeni bir fıkra eklenmiştir. Fıkra, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 20/D maddesi kapsamındaki gelir vergisi istisnasından yararlananları ilgilendirir. Bu istisna için öngörülen süre içinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikalinde oran yüzde bir olarak uygulanır. Düzenleme dar bir alanı kapsar. Uygulanabilirlik, istisnadan yararlanma koşullarının sağlanmasına bağlıdır. Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Şirket Payları ve Ticari İşletme
Tereke içinde şirket payı bulunması hesabı ağırlaştırır. Öz sermaye tespiti için bilanço verileri kullanılır. Ortaklık paylarının devri ayrıca ticaret siciline bildirilir. İşletmenin faaliyetine devam edilmesi de planlanır. Mirasçılar arasında yönetim konusunda anlaşma sağlanmazsa uyuşmazlık doğar. Bu tabloda intikal vergisi yükü de ortaklar arasında paylaştırılır. Sicil işlemleri için Ticaret Sicili Gazetesi kayıtları incelenebilir.
Ödeme Zamanı ve Taksitler
Ödeme düzeni 7338 sayılı Kanun m.19 hükmündedir. İntikal vergisi, tahakkukundan itibaren üç yılda ödenir. Her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksit uygulanır. Bu düzen mirasçılara belirli bir esneklik sağlar. Toplam tutar altı taksite yayılır. Şans oyunları ve yarışma ikramiyelerinden kesilen vergiler ise beyanname verme süresi içinde ödenir.
Tapu Devrindeki Kısıt
Kanun tescil ile ödeme arasında bir denge kurar. İntikal eden gayrimenkullerin tescil işlemi, verginin tahakkuku beklenmeksizin yapılır. Sonuç, tescil tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde ilgili vergi dairesine bildirilir. Devir bakımından ise kısıt vardır. Gayrimenkule isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz. Taşınmaz üzerinde ayni hak da tesis edilemez. Bu kural satış planlayan mirasçılar için önemlidir. Miras taksim sözleşmesi imzalanmış olsa bile ödeme yapılmadan devir gerçekleşmez.
Tasdikname ve Tevkifat Yükümlülüğü
İntikal vergisi bakımından kanun üçüncü kişilere de görev yükler. Düzenleme 7338 sayılı Kanun m.17 hükmündedir. Bankalar, sigorta şirketleri, mahkemeler ve icra daireleri bu kapsamda sayılır. Bu kurumlar hak sahibine ödeme yapabilmek için tasdikname ister. Tasdikname, verginin ödendiğine dair vergi dairesinden alınan belgedir. Belge ibraz edilmezse ödeme doğrudan yapılamaz. Belge yoksa tevkifat uygulanır. Veraset yoluyla intikallerde yüzde beş, ivazsız intikallerde yüzde on beş oranında kesinti yapılır. Kesinti yapanlar tutarı en geç bir hafta içinde ilgili mal sandığına yatırır.
Banka Hesapları ve Kiralık Kasalar
Bankadaki paranın mirasçılara ödenmesi tasdiknameye bağlıdır. Belge sunulmazsa kanunda öngörülen oranda kesinti yapılır. Kalan tutar hak sahibine verilir. Kiralık kasalar bakımından da özel bir usul izlenir. Kasanın açılması sırasında tutanak düzenlenir. İçerikteki değerler beyannameye eklenir. Sigorta ödemeleri de aynı çerçevede değerlendirilir. Lehtara yapılacak ödeme öncesinde veraset ve intikal vergisi durumu sorgulanır.
Beyanın Verilmemesi Hâlinde
Süresinde beyan verilmemesi vergi ziyaına yol açabilir. Bu durumda Vergi Usul Kanunu hükümleri devreye girer. İdare, ikmalen veya resen tarhiyat yapabilir. Gecikme faizi de gündeme gelir. Ödenmeyen tutar için gecikme zammı işletilir. Bu nedenle sürelerin takibi mirasçılar bakımından önem taşır. Beyan verilmemesi mirasçılık haklarını sona erdirmez. Ancak tapu ve banka işlemlerinde tıkanıklık yaratır. İntikal vergisi ödenmeden çoğu işlem tamamlanamaz.
Düzeltme ve Ek Beyan
Sonradan yeni bir mal ortaya çıkabilir. Bilinmeyen bir hesap veya taşınmaz tespit edildiğinde ek beyan verilir. Ek beyan, ilk beyandaki eksikliği tamamlar. Hatalı değerleme de düzeltilebilir. Düzeltme talebi ilgili vergi dairesine yapılır. Talep reddedilirse dava yolu açıktır.
Yurt Dışındaki Mirasçılar
Yurt dışında bulunan mirasçı için süre daha uzundur. Beyan yükümlülüğü yine doğar ve ihmal edilemez. Vekâletname konsoloslukta düzenlenerek işlem Türkiye’den yürütülebilir. Yurt dışındaki mallar da beyana dahildir. Türk vatandaşlarının yabancı ülkelerde edindiği mallar kapsamdadır. O ülkede ödenen benzeri vergiler belgelenmek şartıyla indirilebilir. Çifte vergilendirme sorunları ayrıca değerlendirilir. Varsa ilgili anlaşma hükümleri incelenir.
Mirasçılar İçin Yol Haritası
İlk adım mirasçılık sıfatının belgelenmesidir. Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır. Belge olmadan beyan ve tapu işlemleri yürütülemez. İkinci adım tereke envanterinin çıkarılmasıdır. Taşınmazlar, banka hesapları, araçlar ve şirket payları listelenir. Borçlar da aynı listede yer alır. Üçüncü adım payların hesaplanmasıdır. Her mirasçının miras payı belirlenir ve beyan buna göre yapılır. Borç yükü ağırsa mirasın reddi süresi içinde karar verilmesi gerekir.
Belgelerin Hazırlanması
Beyan öncesinde belge derlemesi yapılır. Tapu kayıtları, banka bakiye yazıları ve araç ruhsat bilgileri toplanır. Borçlar için sözleşme ve ödeme belgeleri istenir. Cenaze giderleri de belgelendirilir. İndirim talebi ancak belgeyle desteklendiğinde kabul görür. Eksik belge, matrahın yüksek çıkmasına yol açar. Beyannameye ekli listeler açık yazılır. Her malın değerleme ölçüsü ayrı gösterilir. Böylece intikal vergisi tarhiyatı sırasında tereddüt doğmaz.
Miras Hukuku Konusunda Avukat Desteği
Miras hukuku bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Miras hukuku hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilir veya iletişim sayfasındaki numaradan görüşme planlayabilirsiniz. Yapılacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre şekillenir.





