Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de sonuç doğurması için tanıma veya tenfiz kararı gerekir. Tanıma, kararın kesin hüküm veya kesin delil etkisini sağlar. Tenfiz ise kararın Türkiye’de icra edilebilmesini sağlar. Tanıma tenfiz davası dilekçeyle açılır ve basit yargılama usulüne göre incelenir.

Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Fark Nedir
Konu 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ile düzenlenir. Kanunun 50 nci maddesi tenfizi düzenler. Buna göre yabancı mahkeme ilamının Türkiye’de icra edilebilmesi tenfiz kararına bağlıdır. Tenfiz edilen karar Türk mahkemesi kararı gibi icra olunur.
Tanıma ise daha sınırlı bir sonuç doğurur. Kanunun 58 inci maddesine göre tanıma, kararın kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesini sağlar. Örneğin yabancı boşanma kararı Türkiye’de tanınınca taraflar boşanmış sayılır. Bu karar nüfus kaydına da işlenebilir.
Aradaki en önemli fark karşılıklılık şartıdır. Tenfizde karşılıklılık aranır, tanımada aranmaz. Bu nedenle icra gerektirmeyen kararlarda tanıma yolu daha kolaydır. Hangi yolun seçileceği, kararın Türkiye’de nasıl kullanılacağına göre belirlenir.
Yabancı karara dayanarak idari işlem yapılması da tanımaya bağlıdır. Kanun, idari işlemlerde de aynı usulün uygulanacağını öngörür. Örneğin tapu veya nüfus işlemlerinde bu kural önem taşır. Ancak yabancı boşanma kararları için ayrıca idari bir yol da vardır.
Hangi Kararlar Tanınabilir veya Tenfiz Edilebilir
Kanun, hukuk davalarına ilişkin yabancı mahkeme kararlarını kapsar. Kararın verildiği devletin hukukuna göre kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşmemiş kararlar için tanıma tenfiz davası açılamaz. Kesinleşme, dilekçeye eklenen belgeyle gösterilir.
Yabancı ceza kararlarında da sınırlı bir imkân vardır. Ceza ilamlarındaki kişisel haklara ilişkin hükümler için tenfiz istenebilir. Tazminat hükümleri bu kapsama örnektir. Cezanın kendisi ise bu yolla Türkiye’de infaz edilemez.
Çekişmesiz yargı kararları da tanınabilir. Evlat edinme veya vesayet kararları bu gruba örnek verilebilir. Yabancı hakem kararları ise Kanunun 60 ıncı ve devamı maddelerinde ayrıca düzenlenir. Hakem kararlarının tenfizinde farklı şartlar ve ret sebepleri uygulanır.
Hakem kararlarında tahkim sözleşmesi de dosyaya eklenir. Kararın taraflar için bağlayıcı hâle gelmiş olması gerekir. Yetkili mahkeme tarafların yazılı olarak seçtiği yerdeki asliye mahkemesidir. Seçim yoksa borçlunun yerleşim yeri veya malvarlığının bulunduğu yer esas alınır.
Boşanma, velayet, nafaka ve alacak kararları uygulamada en sık görülen kararlardır. Boşanma kararı çoğu zaman yalnız tanıma ile yetinilebilen bir karardır. Nafaka ve alacak hükümleri ise icra gerektirdiği için tenfiz ister. Aynı karar içinde bu iki talep birlikte ileri sürülebilir.
Kesinleşmemiş ara kararlar bu kapsamda değerlendirilmez. Geçici tedbir kararları da kural olarak kesin hüküm niteliği taşımaz. Bu tür kararlar için Türkiye’de ayrıca tedbir talep edilmesi gerekebilir. Kararın niteliği dava açılmadan önce incelenmelidir.
Tanıma Tenfiz Davası Hangi Mahkemede Açılır
Kanunun 51 inci maddesi görevli mahkemeyi asliye mahkemesi olarak belirler. Ancak aile hukukuna ilişkin kararlar için özel bir kural vardır. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun bu kararların tanıma ve tenfizini aile mahkemelerine vermiştir. Bu nedenle yabancı boşanma kararının tanınması aile mahkemesinde istenir.
Yetkili mahkeme karşı tarafın yerleşim yerine göre belirlenir. Karşı tarafın Türkiye’de yerleşim yeri yoksa sâkin olduğu yer mahkemesi yetkilidir. Türkiye’de ne yerleşim yeri ne de sâkin olduğu yer varsa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri seçilebilir. Bu kural yurt dışında yaşayan taraflar için önemli bir kolaylık sağlar.
Yetki kuralı davanın açılacağı şehri belirler. Tarafların ikisi de yurt dışındaysa üç büyük şehirden biri seçilebilir. Seçim yapılırken tebligat ve duruşma takibi de düşünülmelidir. Vekil ile takip edilecek dosyalarda bu seçim daha esnek yapılabilir.
Ticari kararlarda görev ayrıca değerlendirilir. Tarafların tacir olduğu ticari uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesi gündeme gelebilir. Görev kuralı kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle tanıma tenfiz davası açılmadan önce görevli mahkeme dikkatle belirlenmelidir.
Dava Kime Karşı Açılır
Tanıma tenfiz davası kural olarak karardaki karşı tarafa yöneltilir. Boşanma kararında karşı taraf diğer eştir. Alacak kararında ise borçlu davalı olarak gösterilir. Karşı tarafın adresi bilinmiyorsa adres araştırması yapılır.
Karşı tarafın davaya katılması zorunlu değildir. Ancak usulüne uygun tebligat yapılmalıdır. Karşı taraf talebi kabul ederse yargılama kısalabilir. Tanıma tenfiz davası bu nedenle anlaşmalı dosyalarda daha hızlı sonuçlanır.
Tenfiz Şartları Nelerdir
Kanunun 54 üncü maddesi dört şart sayar. İlk şart karşılıklılıktır. İkinci şart, kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisindeki bir konuda verilmemiş olmasıdır. Üçüncü şart, kararın kamu düzenine açıkça aykırı olmamasıdır.
Dördüncü şart savunma hakkına ilişkindir. Karşı taraf yabancı mahkemeye usulüne uygun çağrılmamış olabilir. Veya kendisini temsil ettirememiş ya da yokluğunda usule aykırı karar verilmiş olabilir. Bu durumda karşı taraf itiraz ederse tenfiz talebi reddedilir.
Bu şartlar mahkemece tek tek incelenir. Mahkeme yabancı kararın esasını yeniden değerlendirmez. Karşı taraf da ancak kanundaki şartların bulunmadığını ileri sürerek itiraz edebilir. Kararın yerine getirildiği veya buna engel bir sebep çıktığı da itiraz nedeni olabilir.
Karşılıklılık Şartı Nasıl Gösterilir
Karşılıklılık üç yoldan biriyle sağlanabilir. Türkiye ile karar devleti arasında karşılıklılığa dayanan bir anlaşma bulunabilir. O devlette Türk kararlarının tenfizine imkân veren bir kanun hükmü olabilir. Ya da o devlette Türk kararlarının fiilen tenfiz edildiği bir uygulama bulunabilir.
Bu şart yalnız tenfizde aranır. Tanıma talebinde karşılıklılık gerekmez. Karşılıklılığın ispatı için resmî kaynaklara başvurulabilir. İkili anlaşmalar hakkında Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü bilgi yayımlar.
Anlaşma yoksa kanun hükmü veya fiilî uygulama gösterilmelidir. Yabancı ülkenin ilgili kanun metni tercümesiyle sunulabilir. Türk kararlarının o ülkede tenfiz edildiğine dair örnek kararlar da kullanılabilir. Mahkeme gerekli görürse bu konuda ayrıca araştırma yapabilir.
Kamu Düzeni Neyi İfade Eder
Kamu düzeni şartı dar yorumlanır. Kanun, yalnız kamu düzenine açıkça aykırı kararları engeller. Türk hukukundan farklı bir sonuç tek başına aykırılık sayılmaz. Aykırılığın Türk hukukunun temel değerlerini zedeleyecek ağırlıkta olması gerekir.
Boşanma kararlarında bu şart sık tartışılır. Tek taraflı boşanma biçimleri bu açıdan incelenebilir. Savunma hakkına yer vermeyen usuller de değerlendirme konusu olabilir. Her dosyada sonuç, kararın içeriğine göre belirlenir.
Gerekçesiz karar verilmesi de tartışma konusu olabilir. Bazı ülkelerde kararlar kısa gerekçeyle yazılır. Bu durum tek başına kamu düzenine aykırılık sayılmayabilir. Mahkeme, kararın bütününe ve tarafların haklarına bakarak değerlendirme yapar.

Tanıma Tenfiz Dilekçesinde Neler Yer Alır
Kanunun 52 nci maddesi dilekçenin içeriğini sayar. Tarafların ve varsa vekillerinin ad, soyad ve adresleri yazılır. Kararın hangi devlet mahkemesinden verildiği gösterilir. Mahkemenin adı, kararın tarihi ve numarası ile hükmün özeti de yazılır.
Kararın yalnız bir kısmının tenfizi isteniyorsa bu kısım belirtilir. Örneğin yalnız nafaka hükmünün tenfizi istenebilir. Dilekçeye karşı taraf sayısı kadar örnek eklenir. Hukuki yararı olan herkes tenfiz isteminde bulunabilir.
Tanıma tenfiz davası dilekçesinde talep açık yazılmalıdır. Yalnız tanıma mı yoksa tenfiz mi istendiği belirtilmelidir. Birlikte isteniyorsa her iki talep ayrıca gösterilir. Belirsiz talepler, yargılamanın uzamasına yol açabilir.
Dilekçeye Hangi Belgeler Eklenir
Kanunun 53 üncü maddesi eklenecek belgeleri sayar. Kararın o ülke makamlarınca onaylanmış aslı veya onaylı örneği eklenir. Kararın kesinleştiğini gösteren onaylı belge de gereklidir. Her iki belgenin onaylı Türkçe tercümesi de sunulur.
Onay işlemi belgenin düzenlendiği ülkeye göre değişir. Apostil sistemine taraf ülkelerde apostil şerhi kullanılır. Diğer ülkelerde konsolosluk onayı gerekebilir. Tercümenin yeminli tercüman tarafından yapılıp noterce onaylanması tartışmayı önler.
Kesinleşme şerhi en sık eksik kalan belgedir. Bazı ülkelerde kararın kendisinde kesinleşme bilgisi yer almaz. Bu durumda ayrı bir kesinleşme yazısı alınmalıdır. Bu belge olmadan tanıma tenfiz davası sonuç vermez.
Belgeler Eksikse Ne Olur
Eksik belge mahkemece tamamlatılabilir. Mahkeme bunun için süre verebilir. Süresinde tamamlanmayan belge talebin reddine yol açabilir. Bu nedenle belgeler dava açılmadan önce toplanmalıdır.
Yabancı ülkeden belge almak zaman alabilir. Konsolosluk ve noter işlemleri bu süreyi uzatır. Tanıma tenfiz davası açılmadan önce belge listesi çıkarılmalıdır. Eksikler tek seferde giderilirse yargılama gereksiz yere uzamaz.
Yargılama Nasıl İşler
Dilekçe, duruşma günüyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. İstem basit yargılama usulüne göre incelenir. Karşı tarafın itiraz imkânı kanunla sınırlandırılmıştır. Hasımsız çekişmesiz yargı kararlarında tebliğ kuralı uygulanmaz.
Karşı taraf yurt dışındaysa tebligat uzun sürebilir. Yurt dışı tebligat usulleri bu süreci belirler. Karşı tarafın davaya katılması veya muvafakat vermesi süreci kısaltabilir. Anlaşmalı dosyalarda karşı tarafın vekâletname vermesi de mümkündür.
Mahkeme kararın tamamını veya bir kısmını tenfiz edebilir. İstemi reddetmesi de mümkündür. Karar yabancı ilamın altına yazılır ve hâkim tarafından mühürlenip imzalanır. Tenfiz edilen karar artık Türk mahkemesi kararı gibi icra edilir.
Yargılamanın süresi dosyadan dosyaya değişir. Karşı tarafın yurt dışında olması süreyi uzatabilir. Belgelerin eksiksiz olması ise süreyi kısaltır. Tanıma tenfiz davası için kesin bir süre vermek bu nedenle mümkün değildir.
Karara Karşı Kanun Yolu Var mıdır
Kanunun 57 nci maddesi kanun yolunu genel hükümlere bırakır. Buna göre tenfiz kararına karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir. Kanun yoluna başvurulması yerine getirmeyi durdurur. Bu nedenle icra, karar kesinleşince başlar.
Kanun yolu süreleri kararın tebliğiyle işlemeye başlar. Süreler için istinaf ve temyiz süreleri içeriği incelenebilir. Tanıma kararları da aynı şekilde kesinleştikten sonra nüfus veya tapu işlemlerinde kullanılır. Kesinleşme şerhi bu nedenle ayrıca alınmalıdır.
Kanun yolu aşamasında yeni delil sunma imkânı sınırlıdır. Bu nedenle bütün belgeler ilk derece mahkemesinde sunulmalıdır. Eksik kalan bir belge sonradan telafi edilemeyebilir. Dosyanın ilk aşamada eksiksiz hazırlanması bu yüzden önemlidir.
Kanunun 59 uncu maddesi etkinin başlangıcını düzenler. Yabancı kararın kesin hüküm veya kesin delil etkisi, kararın yabancı ülkede kesinleştiği andan itibaren doğar. Bu kural geriye yönelik sonuçlar bakımından önemlidir. Örneğin boşanmanın hangi tarihte gerçekleştiği bu kurala göre belirlenir.
Velayet ve Nafaka Kararları Nasıl Uygulanır
Yabancı boşanma kararında velayet hükmü de bulunabilir. Bu hüküm Türkiye’de tanınarak sonuç doğurabilir. Velayetin nüfusa işlenmesi için tanıma kararı gerekir. Velayet konusundaki genel ilkeler için velayet kime verilir içeriği incelenebilir.
Nafaka hükmü ise icra gerektirir. Bu nedenle nafaka için tenfiz kararı istenir. Tenfiz edilen nafaka Türkiye’de icra takibine konu olabilir. Tanıma tenfiz davası dilekçesinde nafaka talebi ayrıca gösterilmelidir.
Çocukla kişisel ilişki düzenlemesi de benzer şekilde değerlendirilir. Bu düzenlemenin uygulanması için tenfiz gerekebilir. Çocuğun yüksek yararı kamu düzeni incelemesinde dikkate alınır. Değişen şartlar varsa Türkiye’de yeni bir dava açılması da gündeme gelebilir.
Tenfiz Edilen Karar Nasıl İcra Edilir
Tenfiz kararı kesinleşince yabancı karar Türk ilamı gibi icra edilir. Alacaklı ilamlı icra takibi başlatabilir. Takibin başlangıcı için icra takibi içeriği incelenebilir. Takibe tenfiz kararı ve yabancı ilamın onaylı örneği eklenir.
Döviz alacaklarında ayrıca hesaplama yapılır. Faiz ve kur farkı yabancı karardaki hükme göre belirlenir. Borçlu Türkiye’de malvarlığı sahibiyse haciz yoluna gidilebilir. Tanıma tenfiz davası bu nedenle alacak tahsilinde önemli bir araçtır.
Yabancı Boşanma Kararı Nüfusa Nasıl Tescil Edilir
Yabancı boşanma kararları için idari bir yol da öngörülmüştür. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu 27/A maddesi bu yolu düzenler. Taraflar birlikte başvurursa karar dava açılmadan nüfusa tescil edilebilir. Taraflardan biri ölmüşse veya yabancıysa Türk vatandaşı taraf tek başına başvurabilir.
Kararın yetkili makamdan verilmiş ve kesinleşmiş olması gerekir. Kamu düzenine açıkça aykırı olmaması da şarttır. Başvuru yurt dışında dış temsilciliğe, yurt içinde belirlenen nüfus müdürlüklerine yapılır. Şartlar sağlanmazsa tescil reddedilir ve tanıma dava yoluyla istenir.
Başvuru vekil aracılığıyla da yapılabilir. Vekâletnamede bu işlem için yetki bulunmalıdır. Karar ve kesinleşme belgesi onaylı ve tercümeli sunulur. Eksik belge varsa idare başvuruyu işleme almayabilir.
Bu yol yalnız nüfus kaydına tescil içindir. Velayet, nafaka ve mal paylaşımı hükümleri bu yolla Türkiye’de uygulanamaz. Bu hükümler için yine mahkemeye başvurulur. Ayrıntılı boşanma süreçleri için boşanma avukatı içeriği incelenebilir.
Tanıma Tenfiz Davası Konusunda Avukat Desteği
Tanıma tenfiz davası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Kararın verildiği ülke, kararın türü ve karşı tarafın durumu değerlendirmeyi doğrudan etkiler. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Yabancılar hukuku alanındaki diğer konular için çalışma alanı sayfamız da incelenebilir.
Tanıma ve tenfiz hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Avukata Sor formunu doldurarak talebinizi iletebilirsiniz. İletişim sayfasındaki bilgilerle görüşme de planlayabilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır. Kararın onaylı örneği ve kesinleşme belgesi elinizdeyse değerlendirme daha hızlı yapılır.





