Ana Sayfa›
›

Mirastan Feragat Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Mirastan feragat sözleşmesi

Mirastan Feragat Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Mirastan feragat, mirasbırakan ile mirasçı arasında yapılan iki taraflı bir sözleşmedir. Geçerlilik için resmî vasiyetname şekli aranır. Karşılık sağlanan feragat, aksi öngörülmedikçe altsoy için de sonuç doğurur. Sözleşme tek taraflı olarak geri alınamaz.

Yazıyı okumak yerine hemen avukatı ara

Mirastan feragat, mirasbırakan ile mirasçı arasında yapılan ve mirasçılık sıfatını sona erdiren bir sözleşmedir. İşlem iki taraflıdır ve mirasçının rızasını gerektirir. Geçerlilik için ağır bir şekil şartı öngörülmüştür. Aşağıda sözleşmenin kapsamı, şekli, sonuçları ve sınırları ele alınmıştır.

Mirastan feragat konusunda avukata sor

Mirastan Feragat Ne Anlama Gelir

Tanım Türk Medeni Kanunu m.528 hükmündedir. Mirasbırakan, bir mirasçısı ile karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Feragat eden, mirasçılık sıfatını kaybeder. İşlem ölüme bağlı bir tasarruftur. Sonuçları mirasbırakanın ölümüyle doğar. Sözleşme yapıldığı anda mirasçı bir hak kaybına uğramaz. Kurum, aile içi paylaşımı önceden düzenlemeye yarar. Sağlığında pay alan mirasçı, mirastan feragat ile ileriye dönük talebinden vazgeçebilir. Böylece sonraki uyuşmazlıklar azalır.

İvazlı ve İvazsız Ayrımı

Kanun iki türü birlikte düzenler. İvazsız feragatte mirasçı bir karşılık almaz. İvazlı feragatte ise mirasbırakandan bir karşılık sağlanır. Ayrım sonuç bakımından önem taşır. Bir karşılık sağlanarak yapılan mirastan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur. İvazsız feragatte ise bu genişleme kural olarak söz konusu olmaz. Karşılığın niteliği serbestçe belirlenir. Taşınmaz devri, para ödemesi veya bir borcun üstlenilmesi karşılık olabilir. Karşılığın metinde açıkça gösterilmesi beklenir.

Sözleşmenin Tarafları

Sözleşme mirasbırakan ile mirasçı arasında kurulur. Üçüncü kişilerle yapılan benzer metinler bu kuruma girmez. Mirasbırakanın katılımı zorunludur. Mirasbırakanın katılımı olmadan yapılan anlaşmalar geçersizdir. Türk Medeni Kanunu m.678 uyarınca henüz açılmamış miras hakkında yapılan sözleşmeler geçerli değildir. Mirastan feragat bu yasağın istisnasını oluşturur. Yerine getirilmiş edimlerin geri verilmesi istenebilir. Bu nedenle metnin doğru kurulması önem taşır.

Neden Tercih Edilir

Tercihin arkasında çoğu zaman öngörülebilirlik isteği vardır. Taraflar, ölümden sonra çıkacak tartışmayı önceden çözmek ister. Yazılı ve resmî bir metin bu amaca hizmet eder. İkinci sebep işletme bütünlüğüdür. Bölünmesi güç değerlerde payların dağılması sorun yaratır. Önceden yapılan düzenleme bu riski azaltır. Üçüncü sebep denge kurma isteğidir. Sağlığında kazandırma alan mirasçı ile almayan arasındaki fark bu yolla giderilebilir.

Şekil Şartı

Sözleşme miras sözleşmesi niteliğindedir. Türk Medeni Kanunu m.545 uyarınca miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir. Adi yazılı metin sonuç doğurmaz. Usul kanunda gösterilmiştir. Taraflar arzularını resmî memura aynı zamanda bildirir. Düzenlenen sözleşme, memurun ve iki tanığın önünde imzalanır. Resmî memur sıfatıyla sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş görevli işlem yapar. Uygulamada bu işlem çoğunlukla noterde gerçekleştirilir. Noterlik işlemleri için Türkiye Noterler Birliği kanalları kullanılabilir.

Ehliyet Koşulları

Miras sözleşmesi bakımından ehliyet ölçüsü ağırdır. Türk Medeni Kanunu m.503 uyarınca ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak gerekir. Kısıtlı bulunmamak da aranır. Vasiyetnamedeki ölçütten farklıdır. Vasiyet için on beş yaşını doldurmak yeterlidir. Mirastan feragat sözleşmesinde ise erginlik şartı aranır. Ehliyetsizlik iddiası sonradan ileri sürülebilir. Bu nedenle işlem tarihindeki sağlık kayıtları saklanır.

Mirastan feragat sözleşmesinin aşamaları

Birden Çok Mirasçıyla Yapılması

Aynı mirasbırakan birden çok mirasçıyla ayrı sözleşme yapabilir. Her sözleşme bağımsız olarak değerlendirilir. Kapsam ve karşılık her metinde ayrı belirlenir. Tek bir metinde birden çok mirasçının taraf olması da mümkündür. Bu hâlde her mirasçı bakımından ehliyet ayrı aranır. Mirastan feragat metninde imzaların tamamı bulunmalıdır.

Feragatin Kapsamı

Kapsam sözleşmeyle belirlenir. Feragat mirasın tamamına yönelik olabilir. Belirli bir mal veya oranla sınırlı da tutulabilir. Kısmi feragatte kapsam açıkça yazılır. Belirsiz ifadeler sonradan yorum tartışması doğurur. Metinde hangi hakların kapsandığı tereddüde yer bırakmadan gösterilir. Saklı pay talebinden vazgeçme de kapsam içinde düşünülebilir. Bu tercih ayrıca belirtilir. Aksi hâlde tartışma saklı pay oranları üzerinden yürütülür.

Altsoya Etkisi

Altsoyun durumu karşılığın varlığına bağlıdır. Bir karşılık sağlanarak yapılan işlem, aksi öngörülmedikçe altsoy için de sonuç doğurur. Bu genişleme metinde sınırlandırılabilir. İvazsız yapılan mirastan feragat bakımından değerlendirme farklıdır. Altsoyun hakkı kural olarak korunur. Tarafların iradesi metinde açıkça gösterilmelidir. Uygulamada bu ayrım sıkça atlanır. Sonuç, torunların dava açmasıyla ortaya çıkar.

Belli Bir Kişi Lehine Feragat

Sözleşme belirli bir kişi lehine yapılabilir. Bu tercih sonucu doğrudan etkiler. Kanun bu ihtimali m.529 hükmünde düzenler. Lehine feragat edilen kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamayabilir. Bu hâlde feragat hükümden düşer. Feragat eden yeniden mirasçı konumuna gelir. Belirli bir kişi gösterilmemişse kanun bir karine getirir. Feragat, en yakın ortak kökün altsoyu lehine yapılmış sayılır. Bunların mirasçı olamaması hâlinde feragat yine hükümden düşer.

Metinde Kişinin Gösterilmesi

Bu kural sözleşme hazırlığında dikkate alınır. Lehtar açıkça yazılırsa sonuç öngörülebilir olur. Yazılmazsa kanuni karine devreye girer. Tercihin sonuçları taraflara anlatılır. Mirastan feragat metninde bu nokta çoğu zaman gözden kaçar. Sonradan doğan uyuşmazlıkların önemli bölümü buradan çıkar.

Feragatin Miras Payı Hesabına Etkisi

Feragat eden mirasçı hesap dışında kalır. Kalan mirasçıların payları buna göre yeniden belirlenir. Zümre yapısı korunur. Hesap, feragat eden kişi hiç yokmuş gibi yapılmaz. Kanun bu konuda ayrıntılı bir kural getirmediği için sözleşme metni belirleyici olur. Mirastan feragat metninde payın nasıl dağılacağı gösterilebilir. Ayrıntı için miras payı içeriğimiz incelenebilir. Sağ kalan eşin oranı ayrıca değerlendirilir.

Denkleştirme ile İlişkisi

Sağlığında yapılan kazandırmalar denkleştirmeye tabi olabilir. Türk Medeni Kanunu m.669 bu yükümlülüğü düzenler. Karşılık sağlanan feragatte bu başlık ayrıca tartışılır. Metinde denkleştirmeye tabi olup olmadığı yazılabilir. Açık irade beyanı sonraki tartışmayı önler. Aksi hâlde karine üzerinden değerlendirme yapılır.

Tereke Alacaklılarına Karşı Sorumluluk

Kanun alacaklıları koruyan bir hüküm içerir. Düzenleme m.530 hükmündedir. Sorumluluk, belirli koşulların birlikte gerçekleşmesine bağlanmıştır. Koşullar açıktır. Mirasın açılması anında tereke borçları karşılayamıyor olmalıdır. Borçlar mirasçılar tarafından da ödenmemiş olmalıdır. Bu hâlde feragat eden ve mirasçıları sorumlu tutulur. Sorumluluk, ölümden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan alınan karşılıkla sınırlıdır. Ölçü, mirasın açılması anındaki zenginleşme tutarıdır.

Alacaklıların Talebi Nasıl İleri Sürülür

Alacaklı önce tereke üzerinden takip yapar. Tereke yetersizse ve borç ödenmezse feragat edene yönelir. Talep, alınan karşılıkla sınırlı kalır. Beş yıllık pencere dikkate alınır. Ölümden önceki beş yıl içinde alınan karşılık esas alınır. Bu tarih aralığı belgeyle ortaya konur. Zenginleşme ölçüsü ayrıca hesaplanır. Alınan değerin mirasın açılması anındaki durumu incelenir.

Sözleşmenin Ortadan Kaldırılması

Miras sözleşmesi tek taraflı olarak sona erdirilemez. Türk Medeni Kanunu m.546 uyarınca sözleşme, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir. Bu kural mirastan feragat bakımından da geçerlidir. Kanun sınırlı bir istisna tanır. Sözleşmeyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi, sözleşmeden sonra mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunabilir. Bu hâlde mirasbırakan sözleşmeyi tek taraflı ortadan kaldırabilir. Tek taraflı kaldırma şekle bağlıdır. İşlem, vasiyetnameler için kanunda öngörülen şekillerden biriyle yapılır. Sözlü beyan sonuç doğurmaz.

Sözleşmeden Dönme

Karşılık sağlanan işlemlerde edimin yerine getirilmemesi gündeme gelebilir. Bu hâlde genel hükümlere göre dönme tartışılır. Talep, karşılığın ifasına da yönelebilir. Ödemenin belgelenmesi bu nedenle önemlidir. Banka kaydı ve tapu işlemi delil olarak kullanılır. Mirastan feragat dosyalarında ödeme ispatı sık tartışılır.

İrade Sakatlığı İddiası

Sözleşme hata, hile veya korkutma etkisiyle yapılmış olabilir. Bu iddia genel hükümlere göre ileri sürülür. Süre bakımından bir yıllık bildirim süresi gözetilir. Ehliyetsizlik iddiası ayrı bir başlıktır. Bu iddia süreye bağlı olmaksızın tartışılabilir. Mirastan feragat dosyalarında iki iddia çoğu zaman birlikte ileri sürülür.

Sözleşmenin Saklanması

Metin noterde düzenlendiği için kayıt altındadır. Yine de taraflara verilen nüshalar saklanır. Ölümden sonra ibrazı kolaylaşır. Mirasçılık belgesi düzenlenirken sözleşme dikkate alınır. Belgede feragat eden kişinin durumu gösterilir. Gerekirse belgenin düzeltilmesi istenir. Konu için mirasçılık belgesi içeriğimize bakılabilir.

Mirastan Çıkarmadan Farkı

İki kurum sıkça karıştırılır. Çıkarma tek taraflı bir tasarrufla yapılır ve mirasçının rızası aranmaz. Feragat ise iki taraflı bir sözleşmedir. Sebep bakımından da ayrılırlar. Çıkarma için kanunda sayılan sebeplerden birinin bulunması gerekir. Mirastan feragat için ise sebep aranmaz, tarafların iradesi yeterlidir. Sonuçları da farklı biçimde doğar. Ayrıntı için mirasçılıktan çıkarma ve mirastan çıkarma içeriklerimiz incelenebilir.

Feragatin Geri Alınamaması

İşlem tek taraflı olarak geri alınamaz. Vasiyetnameden dönme imkânı burada bulunmaz. Bu yönüyle mirastan feragat daha bağlayıcıdır. Tarafların yazılı anlaşması ise her zaman mümkündür. Anlaşma aynı şekil şartına tabi tutulmaz. Kanun bu konuda yazılı anlaşmayı yeterli görür.

Mirasın Reddinden Farkı

Ret, ölümden sonra kullanılan bir haktır. Türk Medeni Kanunu m.606 uyarınca miras üç ay içinde reddolunabilir. Beyan sulh mahkemesine yapılır. Feragat ise mirasbırakan hayattayken yapılır. İşlem sözleşme niteliğindedir ve noterde düzenlenir. Bu nedenle iki kurum zaman bakımından ayrılır. Sonuç bakımından benzerlik bulunur. Her ikisinde de kişi mirastan pay almaz. Ayrıntı için mirasın reddi süresi içeriğimize bakılabilir.

Yurt Dışındaki Mirasçılar

Taraflardan biri yurt dışında bulunabilir. Bu hâlde işlem konsoloslukta yapılabilir. Yabancı noterde düzenlenen belgeye apostil şerhi eklenir. Tercüme aşaması da atlanmaz. Yeminli tercüme ve noter onayı çoğu işlemde istenir. Mirastan feragat işlemlerinde bu hazırlık önceden planlanır. Ayrıntı için yurt dışındaki mirasçı içeriğimiz incelenebilir.

Sözleşme Hazırlığında Dikkat Edilecekler

İlk konu kapsamın belirlenmesidir. Feragatin tam mı kısmi mi olduğu yazılır. Kapsanan mallar ve haklar tek tek gösterilir. İkinci konu karşılığın düzenlenmesidir. Karşılık varsa tutarı, ödeme zamanı ve biçimi belirtilir. Ödemenin yapıldığına ilişkin belgeler saklanır. Üçüncü konu lehtarın gösterilmesidir. Mirastan feragat belirli bir kişi lehine yapılacaksa bu kişi metinde adıyla yazılır. Aksi hâlde kanuni karine uygulanır.

Vergi ve Harç Boyutu

Karşılık sağlanan feragatte mali yükümlülük doğabilir. İvazsız intikal sayılan işlemler ayrı değerlendirilir. Beyan yükümlülüğü için veraset ve intikal vergisi içeriğimiz incelenebilir. Noter işlemlerinde harç ve masraf gündeme gelir. Tutarlar her yıl güncellenir. Bu nedenle işlem öncesinde güncel tarife sorulur.

Uygulamada Sık Görülen Tablolar

Birinci tablo aile şirketlerinde görülür. İşletmenin bölünmesini önlemek için bir mirasçı payından vazgeçer. Karşılığında nakit veya başka bir taşınmaz alır. İkinci tablo taşınmaz devirlerinde ortaya çıkar. Mirasbırakan sağlığında bir çocuğuna daire devreder. Aynı işlemde karşılıklı bir düzenleme yapılır. Üçüncü tablo yeniden evlenme hâllerinde görülür. Önceki evlilikten olan çocuklarla düzenleme yapılır. Bu metinlerde kapsam ve lehtar özellikle netleştirilir.

Metinde Yer Alması Beklenen Unsurlar

Tarafların kimlik bilgileri yazılır. Mirasbırakanın ve mirasçının sıfatı açıkça gösterilir. Akrabalık bağı belirtilir. Kapsam bölümünde hangi hakların kapsandığı sayılır. Karşılık varsa tutarı ve ödeme biçimi yazılır. Lehtar gösterilecekse adı açıkça belirtilir. Son bölümde şekil kaydı bulunur. Metin, memur ve iki tanık huzurunda imzalanır. İmza tarihleri ve yer bilgisi kaydedilir.

Süre Bakımından Dikkat Edilecekler

Geçersizlik iddiaları bakımından genel süreler işler. İrade sakatlığı iddiasında bir yıllık bildirim süresi gözetilir. Süre, sakatlığın öğrenildiği tarihten başlar. Tenkis talepleri ayrı süreye tabidir. Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl geçmekle hak düşer. Her hâlde on yıllık sınır uygulanır. Bu nedenle ölümden sonra takvim hemen çıkarılır. Belge ve tebliğ tarihleri kaydedilir.

Uyuşmazlık Çıkarsa İzlenecek Yol

Dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki bakımından mirasbırakanın son yerleşim yeri esas alınır. Talep, sözleşmenin geçersizliği veya kapsamının tespitine yönelebilir. Belge hazırlığı ilk adımdır. Sözleşmenin aslı, noter kayıtları ve ödeme belgeleri toplanır. Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılır. Yargı kararlarına Yargıtay Karar Arama üzerinden bakılabilir. Dosya bilgileri UYAP Vatandaş Portalı üzerinden izlenir.

Ölümden Sonra İzlenecek Adımlar

İlk adım mirasçı çevresinin belirlenmesidir. Nüfus kayıtları üzerinden liste çıkarılır. Feragat sözleşmesi bu listeye yansıtılır. İkinci adım tereke envanteridir. Taşınmazlar, banka hesapları ve borçlar derlenir. Mirastan feragat metni bu envanterle birlikte değerlendirilir. Üçüncü adım paylaşımdır. Anlaşma sağlanırsa taksim sözleşmesi imzalanır. Konu için miras taksim sözleşmesi içeriğimiz incelenebilir.

Miras Hukuku Konusunda Avukat Desteği

Miras hukuku bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Miras hukuku hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilir veya iletişim sayfasındaki numaradan görüşme planlayabilirsiniz. Yapılacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre şekillenir.

Mirastan feragat sözleşmesi için Nil Hukuk ile iletişime geçin
HUKUKİ DESTEK
ÖN BİLGİ AL

Dosyanız için hızlı bir ön değerlendirme.


    Bilgileriniz KVKK kapsamında ön değerlendirme amacıyla işlenir.

    BU YAZIYI PAYLAŞ

    Aynı alanda daha fazlası

    Tüm makaleler →
    Hemen AraWhatsApp