Ana Sayfa›
›

İnsani İkamet İzni Kimlere Verilir?

İnsani ikamet izni

İnsani İkamet İzni Kimlere Verilir?

Diğer izinlerin şartlarını taşımayan ama Türkiye’de kalması gereken yabancılar için insani ikamet izni öngörülmüştür. Yazıda kanundaki hâller, başvuru usulü, belgeler, süre, sağlanan haklar, önceki ihlaller, sınır dışı kararıyla ilişki ve iptal kararına karşı yollar anlatılmaktadır.

Yazıyı okumak yerine hemen avukatı ara

İnsani ikamet izni, diğer ikamet izinlerinin şartlarını taşımayan ancak özel bir durum nedeniyle Türkiye’de kalması gereken yabancılara verilen istisnai bir izindir. Bu izin, valilik tarafından Göç İdaresinin onayı alınarak verilir. Kanunda sayılan hâller sınırlıdır ve her dosya ayrı değerlendirilir. İznin süresi de Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlıdır.

insani ikamet izni hakkında avukata sor

İnsani İkamet İzni Neden Vardır

İkamet izinlerinin çoğu belirli şartlara bağlıdır. Gelir, sağlık sigortası ve uygun konut bu şartların başında gelir. Bazı yabancılar bu şartları karşılayamaz ama ülkeden ayrılmaları da mümkün olmaz. Kanun bu boşluğu doldurmak için özel bir izin türü öngörmüştür.

Bu izin 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile düzenlenir. Kanunun 46 ncı maddesi iznin verilebileceği hâlleri sayar. Bu hâllerde diğer izinlerdeki şartlar aranmaz. İzin verilip verilmeyeceği ise idarenin değerlendirmesine bağlıdır.

İnsani ikamet izni kural olarak Türkiye’de bulunan kişiler için gündeme gelir. Kişinin durumu yakından incelenir. Kimlik ve adres bilgileri tespit edilir. Bu inceleme valilik tarafından yürütülür.

İnsani ikamet izni bir hak olarak düzenlenmemiştir. Kanunda “verilebilir” ifadesi kullanılır. Bu ifade, idareye takdir yetkisi tanır. Başvuru sahibi, durumunun kanundaki hâllere uyduğunu belgelerle göstermelidir.

İzin, geçici bir çözüm olarak düşünülmüştür. Süresi Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlıdır. Şartlar devam ettiği sürece uzatılabilir. Şartlar ortadan kalkınca ise iptal edilir veya uzatılmaz.

Kanunda Sayılan Hâller Nelerdir

İlk hâl, çocuğun yüksek yararının söz konusu olmasıdır. Örneğin Türkiye’de okula giden bir çocuğun durumu bu kapsamda değerlendirilebilir. Çocuğun aile bağları ve sağlık durumu da dikkate alınır. Her dosyada çocuğun menfaati ayrı ayrı incelenir.

İkinci hâl, sınır dışı kararı olduğu hâlde çıkışın yaptırılamamasıdır. Giriş yasağı olan kişiler için de aynı durum söz konusu olabilir. Yabancının Türkiye’den ayrılması makul veya mümkün görülmeyebilir. Bu durumda kişinin belirsiz bir hukuki durumda kalmaması amaçlanır.

Çıkışın yaptırılamaması farklı nedenlere dayanabilir. Kişinin ülkesiyle ulaşım bağlantısı kesilmiş olabilir. Kişinin kimliği tespit edilemediği için belge çıkarılamayabilir. Bu gibi durumlar dosyada somut olarak gösterilmelidir.

Üçüncü hâl, sınır dışı etme yasağı kapsamındaki kişilerdir. Kanunun 55 inci maddesi bu kişileri sayar. Gönderileceği ülkede işkence riski bulunan kişi bunlardan biridir. Ağır hastalar ve şiddet mağdurları da bu kapsamda yer alır.

Dördüncü hâl, bazı kararlara karşı yargı yoluna başvurulmasıdır. Sınır dışı etme kararı ve uluslararası korumaya ilişkin bazı kararlar bu kapsamdadır. Dava süresince kişinin hukuki durumu bu izinle düzenlenebilir. Beşinci hâl ise kişinin ilk iltica ülkesine veya güvenli üçüncü ülkeye gönderilme işlemlerinin sürmesidir.

Son iki hâl daha geniş ifadelerle yazılmıştır. Acil nedenler, ülke menfaati veya kamu düzeni nedeniyle kalması gereken yabancılar bunlardan biridir. Bu kişilerin başka bir izin alma imkânı bulunmamalıdır. Olağanüstü durumlar da ayrı bir hâl olarak sayılmıştır.

Bu hâllerin her biri ayrı bir değerlendirme gerektirir. Bir hâle dayanan talep, başka bir hâl için geçerli sayılmaz. Dosyanın hangi hâle dayandığı başta belirlenmelidir. Bu tespit, sunulacak belgeleri de belirler.

Çocuğun Yüksek Yararı Nasıl Gösterilir

Çocuğun yüksek yararı en sık dayanılan hâllerden biridir. Bu kavram, çocuğun sağlığı, eğitimi ve aile bağlarını birlikte kapsar. Tek bir belgeyle değil, bütün tablo ile gösterilir. Bu nedenle dosya birden fazla belgeyle desteklenmelidir.

Okul kayıtları ve öğretmen yazıları çocuğun eğitim durumunu gösterir. Sağlık raporları ise tedavi ihtiyacını ortaya koyar. Türkiye’de yaşayan anne, baba veya kardeşlerin durumu da anlatılır. Çocuğun gideceği ülkedeki koşullar da değerlendirmeye konu olabilir.

Aile birliğinin bozulması riski önemli bir unsurdur. Ebeveynlerden biri Türkiye’de kalıyorsa çocuğun ayrılması bu birliği bozabilir. Bu durum dilekçede açıkça anlatılmalıdır. İnsani ikamet izni talebinde bu tür somut bilgiler belirleyici olur.

Çocuk adına yapılan işlemlerde veli veya vasi yer alır. Diğer ebeveynin durumu da açıklanmalıdır. Ortak velayet varsa onun görüşü de önem taşıyabilir. Belgelerin çocuğun kimliğiyle uyumlu olması gerekir.

İnsani İkamet İzni İçin Nasıl Başvurulur

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Uygulama Yönetmeliği bu konuda önemli bir kural koyar. İnsani ikamet izni işlemleri Göç İdaresinin veya valiliğin talebi üzerine başlatılır. Bu nedenle bu izin, diğer izinler gibi doğrudan başvuru formuyla istenmez. Yabancı veya avukatı, durumu valiliğe yazılı olarak bildirir.

Dilekçede yabancının hangi hâle dayandığı açıkça yazılmalıdır. Kanundaki bent gösterilerek olaylar anlatılır. Her iddia belgeyle desteklenmelidir. Belgesiz iddialar değerlendirmede ağırlık taşımaz.

Dilekçenin sade ve düzenli yazılması gerekir. Olaylar tarih sırasıyla anlatılır. Her olayın yanında ilgili belge numarası gösterilir. Bu düzen, idarenin dosyayı hızlı incelemesini sağlar.

Valilik dosyayı inceledikten sonra Göç İdaresinin onayına sunar. Onay verilirse izin valilik tarafından düzenlenir. Süreç, idarenin iç yazışmalarına bağlı olarak zaman alabilir. Bu sürede yabancının durumunu gösteren belgeler saklanmalıdır.

Başvuru sürecinde yabancının adresi güncel tutulmalıdır. İdare bilgi veya belge isteyebilir. Tebligatların ulaşması için doğru adres gerekir. Adres değişirse durum valiliğe bildirilmelidir.

İnsani ikamet izni talebinde idare kişiyle görüşme yapabilir. Görüşmede kişinin anlattıkları kayda geçirilir. Bu anlatımın belgelerle uyumlu olması gerekir. Tutarsızlıklar değerlendirmeyi olumsuz etkileyebilir.

Hangi Belgeler Sunulur

Temel belge, yabancının kimliğini gösteren pasaport veya benzeri belgedir. Pasaport yoksa bu durum ayrıca açıklanmalıdır. Kimlik belgesi olmayan kişilerde idare ek araştırma yapabilir. Varsa eski ikamet kartı ve giriş kayıtları da dosyaya eklenir.

Dayanılan hâle göre ek belgeler gerekir. Çocuğun yüksek yararı için okul kayıtları ve sağlık raporları sunulabilir. Hastalık iddiası için hastane raporu ve tedavi planı gerekir. Yargı yoluna başvurulduysa dava dilekçesi ve mahkeme kayıtları eklenir.

Yabancı dildeki belgelerin Türkçe tercümesi istenir. Yurt dışından gelen belgelerde onay şerhi aranabilir. Tercümelerin yeminli tercüman tarafından yapılması uygun olur. Güncel uygulama hakkında Göç İdaresi Başkanlığı duyuruları takip edilmelidir.

insani ikamet izni süreç adımları

İzin Ne Kadar Süreyle Verilir

Kanun, iznin Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlı olarak verileceğini öngörür. Süre dosyanın niteliğine göre belirlenir. Şartlar devam ediyorsa izin uzatılabilir. Uzatma da yine Göç İdaresinin onayına bağlıdır.

Valilik, iznin süresi içinde şartların devam edip etmediğini kendiliğinden değerlendirir. Bu değerlendirmenin sonucu Bakanlığa bildirilir. Şartlar ortadan kalkmışsa izin iptal edilebilir. Bu karar da Bakanlığın onayıyla verilir.

Yönetmelik, yabancıyı hazırlıksız bırakmamak için bir kural koyar. İptal veya uzatmama kararı, izin süresi bitmeden en geç on beş gün önce bildirilir. Bu bildirim, yabancıya başka bir yol aramak için zaman tanır. Bildirimin tarihi de dava süresi bakımından önem taşır.

İptal kararı gelmeden önce hazırlık yapılabilir. Kişi başka bir izne geçmeyi planlayabilir. Şartlarını taşıdığı iznin belgelerini toplar. Böylece iznin sona ermesiyle hukuki boşluk doğmaz.

İzni alan yabancının adres kaydı yaptırması zorunludur. Kanun, bu kaydın izin tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde yapılmasını öngörür. Kayıt yapılmazsa idari sorunlar doğabilir. Bu nedenle izin alındıktan sonra ilk iş adres kaydı olmalıdır.

İzin Hangi Hakları Sağlar

İzin, yabancıya Türkiye’de yasal olarak kalma hakkı verir. Bu sayede kişi belirsiz bir hukuki durumdan kurtulur. Resmî işlemler ve kayıtlar bu izne dayanılarak yapılabilir. Çocukların okul kaydı da bu belgeyle kolaylaşır.

İzin sahibi başka bir izin türüne de başvurabilir. Yönetmelik, uzun dönem ikamet izni dışındaki izinlere başvuruya imkân tanır. Şartları taşıyan kişi örneğin aile veya kısa dönem izne geçebilir. Bu geçiş, daha kalıcı bir hukuki durum sağlar.

Ancak insani ikamet izni ile geçen süreler bazı haklarda hesaba katılmaz. Yönetmelik, bu sürelerin kanundaki ikamet sürelerinin toplanmasında sayılmayacağını öngörür. Bu kural uzun dönem izin ve vatandaşlık planlarını etkiler. Bu nedenle kalıcı hedefi olan kişi başka izne geçişi değerlendirmelidir.

İzin tek başına çalışma hakkı vermez. Çalışmak isteyen kişi ayrıca çalışma izni almalıdır. Başvuru şartları çalışma izni başvurusu sayfasında anlatılmıştır. İzinsiz çalışma, iznin iptaline ve başka yaptırımlara yol açabilir.

Aile üyelerinin durumu da ayrı ayrı değerlendirilir. Bir kişiye verilen izin, diğer aile üyelerine kendiliğinden geçmez. Her kişi için ayrı bir dosya hazırlanır. Ailenin birlikte kalması gerekiyorsa bu durum her dosyada ayrıca anlatılır.

Harç ve Önceki İhlaller Nasıl Değerlendirilir

İnsani ikamet izinleri Harçlar Kanunu hükümlerine tabidir. Bu nedenle izin için harç ödenmesi gerekir. Harç tutarları her yıl güncellenir. Ödeme öncesinde güncel tutar kontrol edilmelidir.

Önceki ihlaller için ise özel bir kural vardır. Yönetmelik, ikamet ihlalinden doğan harcın ödenmemiş olmasını insani ikamet izni için engel saymaz. Bu kural diğer izinlerden önemli bir farktır. Diğer izinlerde eski borçlar çoğu zaman ret nedeni olur.

Bu istisna, iznin amacıyla uyumludur. İzin, zor durumdaki kişiler için düzenlenmiştir. Maddi imkânı olmayan kişinin eski borç nedeniyle korumasız kalması istenmez. Ancak borç ortadan kalkmaz ve ileride ödenmesi gerekebilir. İhlal sonuçları vize ihlali cezası sayfasında anlatılmıştır.

Sınır Dışı Kararı ile İlişkisi Nedir

Sınır dışı kararı olan kişi de bazı hâllerde bu izni alabilir. Kararın uygulanamaması bu hâllerin başında gelir. Sınır dışı yasağı kapsamındaki kişiler de bu izinle Türkiye’de kalabilir. Bu durumda kişinin hukuki durumu düzene kavuşur.

Sınır dışı kararına karşı dava açılması da ayrı bir hâldir. Dava süresince kişi sınır dışı edilmez. İnsani ikamet izni bu süre için yasal bir dayanak sağlayabilir. Kararın itiraz yolu deport kararına itiraz sayfasında anlatılmıştır.

İzin, sınır dışı kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Karar ayrıca dava konusu yapılmadıysa geçerliliğini sürdürebilir. Bu nedenle iki işlem birlikte değerlendirilmelidir. Giriş yasağı kaydı da ayrıca takip edilmelidir.

Kişi ileride ülkeden çıkarsa bu kayıt yeniden önem kazanır. Yasağın süresi ve dayanağı öğrenilmelidir. Gerekirse kaldırılması için ayrı başvuru yapılır. Bu adım, sonraki girişlerin önünü açabilir.

Uluslararası Koruma ile Farkı Nedir

Uluslararası koruma, ülkesine dönemeyen kişiler için ayrı bir sistemdir. Mülteci ve ikincil koruma statüleri bu sistemin parçasıdır. Başvuru, kayıt ve mülakat gibi özel bir usule bağlıdır. Konu uluslararası koruma başvurusu sayfasında anlatılmıştır.

İnsani ikamet izni ise bir ikamet izni türüdür. Koruma statüsü değil, kalış izni sağlar. Kişinin koruma ihtiyacı varsa uluslararası koruma yolu da değerlendirilmelidir. İki yol farklı sonuçlar doğurduğu için seçim dikkatle yapılmalıdır.

Bazı durumlarda iki yol birbirine bağlanır. Uluslararası korumaya ilişkin bazı kararlara karşı dava açılması insani ikamet izni hâlleri arasında sayılmıştır. Bu durumda kişi dava sürerken bu izinle kalabilir. Dava sonucuna göre yeni bir yol belirlenir.

Başvuruda Sık Yapılan Hatalar

İlk hata, izni sıradan bir başvuru gibi görmektir. Bu izin, idarenin talebiyle başlayan istisnai bir süreçtir. Bu yüzden dilekçenin gerekçesi güçlü olmalıdır. Kısa ve belgesiz dilekçeler çoğu zaman sonuç vermez.

İkinci hata, dayanılan hâli açıkça belirtmemektir. Kanundaki bent yazılmadan yapılan talep belirsiz kalır. İdare hangi hâlin incelendiğini bilmelidir. Birden fazla hâl varsa her biri ayrı ayrı anlatılır.

Üçüncü hata, izin alındıktan sonra adres kaydını geciktirmektir. Yirmi iş günlük süre kısa bir süredir. Kayıt yapılmazsa sonraki işlemler aksayabilir. Bu nedenle kayıt hemen yapılmalıdır.

Dördüncü hata, iznin kalıcı olduğunu düşünmektir. İnsani ikamet izni geçici bir çözümdür. Şartlar değişince izin sona erebilir. Bu nedenle kalıcı bir izin türüne geçiş baştan planlanmalıdır.

Beşinci hata, süreleri not etmemektir. İznin bitiş tarihi takvime yazılmalıdır. Bildirim tarihleri de kaydedilmelidir. Bu kayıtlar dava süresinin hesabında işe yarar.

Ret veya İptal Kararına Karşı Ne Yapılır

İptal veya uzatmama kararı yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Bu karar bir idari işlemdir. Kişi bu karar için idare mahkemesine başvurabilir. Bu dava için süre, kararın bildirildiği günden başlayarak altmış gündür.

Dava dilekçesinde şartların devam ettiği gösterilmelidir. Çocuğun durumu, sağlık raporları veya dava kayıtları bu amaçla sunulabilir. Kararın uygulanmasının durdurulması da talep edilebilir. Bunun için telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte aranır.

İdarenin talebi hiç işleme koymaması da mümkündür. Bu durumda yazılı başvurunun cevapsız kalması ayrı bir değerlendirme gerektirir. İdari yargıdaki genel kurallar bu konuda uygulanır. Dava süreci ikamet izni reddine itiraz sayfasında ayrıntılı anlatılmıştır.

İnsani İkamet İzni Konusunda Avukat Desteği

İnsani ikamet izni bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Dayanılan hâl, kişinin sağlık ve aile durumu ile hakkındaki kararlar değerlendirmeyi doğrudan etkiler. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Yabancılar hukuku alanındaki diğer konular için çalışma alanı sayfamız da incelenebilir.

İnsani ikamet hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız soru bırakma formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. İletişim sayfasındaki bilgilerle görüşme de planlayabilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır. Kimlik belgesi ve varsa hakkınızdaki kararlar elinizdeyse değerlendirme daha hızlı yapılır.

insani ikamet izni hakkında avukat desteği için bize ulaşın
SSS

Sık Sorulan Sorular

İnsani ikamet izni için doğrudan başvuru yapılabilir mi?

Yönetmeliğe göre işlemler Göç İdaresinin veya valiliğin talebiyle başlar. Kişi veya avukatı durumu valiliğe yazılı olarak bildirir. Talebin kanundaki bir hâle dayandırılması gerekir.

İnsani ikamet izni ne kadar süre verilir?

Süre, Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlıdır. Şartlar sürerse izin uzatılabilir. Şartlar ortadan kalkarsa izin iptal edilir veya uzatılmaz.

Eski vize ihlali borcu olan kişi bu izni alabilir mi?

Evet, ihlalden doğan harcın ödenmemiş olması bu izin için engel sayılmaz. Bu kural diğer izinlerden farklıdır. Borç ise ileride ödenmesi gereken bir yükümlülük olarak kalabilir.

İnsani ikamet izniyle geçen süre vatandaşlık süresine sayılır mı?

Hayır, yönetmelik bu sürelerin ikamet sürelerinin toplanmasında sayılmayacağını öngörür. Uzun dönem izin planlarında da bu kural dikkate alınır. Kalıcı hedefi olanlar başka izne geçişi değerlendirmelidir.

İnsani ikamet izni olan kişi başka izne geçebilir mi?

Evet, uzun dönem ikamet izni dışındaki izinlere başvurabilir. Başvurulan iznin şartları ayrıca aranır. Geçiş, daha kalıcı bir hukuki durum sağlayabilir.

HUKUKİ DESTEK
ÖN BİLGİ AL

Dosyanız için hızlı bir ön değerlendirme.


    Bilgileriniz KVKK kapsamında ön değerlendirme amacıyla işlenir.

    BU YAZIYI PAYLAŞ

    Aynı alanda daha fazlası

    Tüm makaleler →
    Hemen AraWhatsApp