Süreklilik gösteren ve kişide ciddi acı yaratan davranışlar tek bir yaralama olarak değerlendirilmez. Türk Ceza Kanunu bu tür davranışları ayrı bir maddede cezalandırır. Ceza aralığı basit yaralamaya göre belirgin şekilde yüksektir. Eziyet suçu bu nedenle ayrı bir başlık oluşturur. Aşağıda eziyet suçu bakımından unsurlar, ceza aralıkları, nitelikli hâller ve işkence suçundan ayrımı kanun metnine dayanılarak açıklanmaktadır.

Suçun Kanuni Tanımı
Suç Türk Ceza Kanununun 96 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm İşkence ve Eziyet başlıklı bölümde yer alır. Eziyet suçu bu bölümün ikinci temel hükmüdür. Kanun koyucu suçun tanımını bilinçli olarak geniş tutmuştur. Bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişi cezalandırılır. Temel hâlde ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Eziyet suçu bu aralıkta cezalandırılır.
Fail Herkes Olabilir
Kanun fail bakımından özel bir sıfat aramaz. Bu yönüyle özgü suç niteliğindeki işkence suçundan ayrılır. Aile bireyleri, komşular ve iş arkadaşları bu suçun faili olabilir. Bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler de bu kapsamdadır. Failin sıfatına bakılmaması uygulamada belirleyici bir sonuç doğurur. Böylece eziyet suçu kamu görevlisi dışındaki kişileri de kapsar.
Kadına Karşı İşlenmesi
Maddeye 12 Mayıs 2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanunla bir cümle eklenmiştir. Bu cümleyle suçun kadına karşı işlenmesi hâli ayrıca düzenlenmiştir. Bu hâlde cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz. Hüküm yalnız alt sınırı yükselten bir düzenlemedir. Maddede öngörülen üst sınır ise değişmez. Eziyet suçu bakımından bu ek cümle güncel bir düzenlemedir.
Davranışın Niteliği
Kanun tek bir hareket biçimi saymaz. Ölçüt kişinin eziyet çekmesine yol açacak nitelikte davranışlardır. Bu nedenle değerlendirme somut olaya göre yapılır. Eziyet suçu bakımından ölçüt esnek tutulmuştur.
Uygulamada süreklilik ve sistemlilik aranır. Tek seferlik bir davranış kural olarak yeterli görülmemektedir. Davranışların birbirini tamamlayarak bir bütün oluşturması gerekir. Eziyet suçu bu bütünlük üzerinden nitelendirilir.
Süreklilik Ölçütü
Davranışların belirli bir zaman dilimine yayılması aranır. Davranışların tekrar sıklığı ve yoğunluğu incelenir. Davranışlar arasındaki aralar ve kesintiler ayrıca değerlendirilir. Tarihler karşılaştırmalı olarak sunulur. Bu inceleme her dosyanın kendi koşullarına göre yapılır. Bütün kayıtlar tarih sırasına konularak sunulur.
Fiziksel ve Ruhsal Boyut
Davranışlar fiziksel nitelikte olabilir. Bunlar süreklilik gösteren ruhsal baskı biçiminde de gerçekleşebilir. Aşağılama, sürekli tehdit ve temel ihtiyaçlardan yoksun bırakma örnek verilebilir. Bu davranışların her biri ayrı ayrı belgelendirilir. Sağlık kuruluşlarından alınan kayıtlar destekleyici olabilir. Mağdurun beyanları bu kayıtlarla birlikte okunur.
Manevi Unsur
Suç kasten işlenir. Failin davranışlarının niteliğini bilmesi aranır. Taksirle işlenmesi kanunda öngörülmemiştir. Belirli bir amaç veya saik ise suçun unsuru olarak aranmaz. Bu tespit dosyaya özgü yapılır. Eziyet suçu bakımından kast tartışması ayrıca yürütülür.

Nitelikli Hâller
Maddenin ikinci fıkrası iki bent hâlinde ağırlaştırıcı sebepler sayar. Bu hâllerde ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir. Artırım aralığın tümüyle değişmesi biçimindedir. Eziyet suçu bu hâllerde ağır sonuç doğurur.
İlk bent mağdurun durumuna ilişkindir. Suçun on sekiz yaşını doldurmamış bir çocuğa karşı işlenmesi bu kapsamdadır. Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişi de sayılmıştır. Suçun gebe bir kadına karşı işlenmesi de aynı bentte yer alır.
Aile İlişkisine Dayalı Hâl
İkinci bent yakınlık ilişkisine ilişkindir. Suçun üstsoy veya altsoya karşı işlenmesi bu kapsamdadır. Babalık veya analığa karşı işlenmesi de sayılmıştır. Suçun eşe veya boşandığı eşe karşı işlenmesi de aynı bentte yer alır. Bu düzenleme aile içi dosyaları hedefler. Uygulamada eziyet suçu çoğu kez bu bentten yürütülür.
Sıfatın Belgelenmesi
Taraflar arasındaki yakınlık ilişkisi nüfus kaydıyla gösterilir. Varsa boşanma kararının onaylı örneği sunulur. Gebelik hâli hastane kayıtları ve sağlık raporuyla ortaya konur. Fiil tarihleri ile belge tarihleri karşılaştırılır. Bu belgeler soruşturma dosyasına ve iddianameye eklenir. Konu için iddianame içeriğimiz incelenebilir.
İşkence Suçundan Ayrımı
Kanunun 94 üncü maddesi işkence suçunu düzenler. İki suç arasındaki temel fark failin sıfatıdır. Eziyet suçu bu yönüyle daha geniş uygulanır. İşkence suçunu ancak kamu görevlisi işleyebilir. Eziyet suçu ise herkes tarafından işlenebilir. Öngörülen ceza üç yıldan on iki yıla kadar hapistir. Kadına karşı işlenmesi hâlinde alt sınır beş yıldan az olamaz. Bu cümle de 2022 yılında eklenmiştir.
İşkencede Nitelikli Hâller
Maddenin ikinci fıkrası ağırlaştırıcı hâller sayar. Çocuğa, savunamayacak durumdaki kişiye ya da gebe kadına karşı işlenmesi bu kapsamdadır. Avukata veya diğer kamu görevlisine karşı görevi dolayısıyla işlenmesi de sayılmıştır. Bu hâllerde ceza sekiz yıldan on beş yıla kadar hapistir. Fiilin cinsel yönden taciz şeklinde gerçekleşmesi ayrı düzenlenmiştir. Bu hâlde ceza on yıldan on beş yıla kadar hapistir.
İştirak ve İhmal
Kanun iştirak bakımından özel bir kural getirir. Bu suçun işlenişine iştirak eden diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır. İhmali davranışla işlenmesi hâli de düzenlenmiştir. Bu nedenle verilecek cezada indirim yapılmaz. Bu iki kural 94 üncü maddede açıkça yer alır. Eziyet suçu bakımından böyle bir hüküm bulunmaz.
Zamanaşımı Farkı
Maddeye 11 Nisan 2013 tarihli ve 6459 sayılı Kanunla bir fıkra eklenmiştir. Bu fıkraya göre işkence suçundan dolayı zamanaşımı işlemez. Kural yalnız işkence suçu bakımından geçerlidir. Genel zamanaşımı hükümleri diğer suçlarda uygulanır. Bu fark somut dosyada büyük önem taşır. Eziyet suçu bakımından süreler genel kurallara tabidir.
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış İşkence
Kanunun 95 inci maddesi ayrı bir hüküm içerir. İşkence fiillerinin belirli sonuçlara yol açması hâli düzenlenmiştir. Duyularından birinin işlevinin sürekli zayıflaması ve yüzde sabit iz bunlara örnektir. Bu hâllerde ceza yarı oranında artırılır. Daha ağır sonuçlarda ceza bir kat artırılır. İşkence sonucunda ölüm meydana gelmişse ağırlaştırılmış müebbet hapse hükmolunur.
Yaralama Suçundan Ayrımı
Kanunun 86 ncı maddesi kasten yaralamayı düzenler. Temel hâlde ceza bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir. Kasten yaralama kural olarak tek bir fiile bağlıdır. Süreklilik gösteren davranışlar farklı değerlendirilir. Ayrıntı için kasten yaralama cezası içeriğimiz incelenebilir. Nitelendirme bu iki başlık arasında yapılır. Eziyet suçu isnadı bu ayrıma dayanır.
Nitelendirme Tartışması
Savunmada tek seferlik fiil iddiası ileri sürülebilir. Bu iddia dosyadaki kayıtlarla desteklenir. Tarih aralıkları gösterilir. Davranışlar arasındaki uzun boşluklar ayrıca vurgulanır. Talep duruşmada yazılı sunulur. Tutanağa geçirilmesi istenir.
Ceza Farkının Sonucu
İki nitelendirme arasında ciddi bir ceza farkı bulunur. Lehe kurumların uygulanabilir olup olmadığı da buna göre değişir. Bu nedenle nitelendirme baştan tartışılır. Verilen karar metni bu yönden ayrıntılı incelenir. Konu için gerekçeli karar içeriğimiz incelenebilir. Eksik gerekçe kanun yolu başvurusunda ileri sürülür.
Mağdur Beyanının Değeri
Mağdur beyanı dosyada önemli bir yer tutar. Beyanın tutarlılığı incelenir. Farklı aşamalardaki anlatımlar karşılaştırılır. Anlatımlar arasında çelişki varsa açıklanması istenir. Beyan tek başına yeterli görülmeyebilir. Destekleyici delillerle birlikte değerlendirilir.
Delil ve İspat
Bu dosyalarda delil çeşitliliği önemlidir. Adli raporlar, mesaj kayıtları ve tanık beyanları birlikte kullanılır. Varsa kamera görüntüleri ilgili yerlerden istenebilir. Kolluk kayıtları da dosyaya getirtilir. Eziyet suçu iddiası bu belgelerle sınanır. Kayıtların tarihleriyle sunulması gerekir. Eziyet suçu iddiası bu bütünlükle desteklenir.
Raporların Toplanması
Farklı tarihlerde alınmış raporlar bir arada sunulur. Raporlardaki bulgular ayrı ayrı incelenir. Bulguların tekrarı süreklilik göstergesi olabilir. Bulguların tekrarı dilekçede ayrıca belirtilir. Adli Tıp Kurumundan ek rapor talebi yazılı yapılır. Reddi hâlinde gerekçe istenir.
Tanık Beyanları
Komşu ve yakın çevre beyanları alınır. Beyanın görgüye dayanan kısmı ayrıca ayrılır. Duyuma dayanan kısım ayrıca değerlendirilir. Mahkeme bu ayrımı kararında gösterir. Dinlenmesi istenen tanık listesi süresinde bildirilir. Tanıkların adresleri eksiksiz olarak yazılır.
Zincirleme Suç Tartışması
Davranışların tekrarı zincirleme suç hükümlerini akla getirebilir. Buna karşılık süreklilik bu suçun kendi unsurudur. Bu nedenle ayrıca zincirleme suç uygulaması tartışmalıdır. Değerlendirme kararda gerekçelendirilir. Talep dilekçede açıkça yazılır. Eziyet suçu dosyasında bu ayrım önem taşır.
Koruyucu Tedbirler
Aile içi hâllerde koruma tedbirleri istenebilir. Bu tedbirler 6284 sayılı Kanunda düzenlenmiştir. Ceza soruşturmasından bağımsız işler. Şiddet tehdidi, hakaret ve aşağılama içeren davranışlarda bulunmama tedbiri sayılmıştır. Korunan kişilere yaklaşmama tedbiri de bu kapsamdadır. Konuta, okula ve iş yerine yaklaşmama ayrıca öngörülmüştür. Böylece eziyet suçu şikayetiyle birlikte koruma sağlanabilir.
Başvuru Usulü
Başvuru aile mahkemesine yapılabilir. Kolluğa veya mülki amire de başvurulabilir. Talep yazılı veya sözlü olabilir. Tedbir talebinde delil sunulması zorunlu değildir. Karar kısa sürede verilir. Karar taraflara tebliğ edilir ve derhâl uygulanır.
Tedbirin İhlali
Tedbire aykırı davranış ayrı sonuç doğurur. Kanunda öngörülen zorlama hapsi gündeme gelebilir. İhlal tutanakla belgelenir. İhlale ilişkin kolluk kayıtları ayrıca istenir. Bu kayıtlar ceza dosyasına da sunulur. Bütün belgeler birlikte değerlendirilir.
Görevi Kötüye Kullanma ile İlişki
Kamu görevlisi kamu görevi dışında da bu suçu işleyebilir. Bu hâlde işkence hükümleri uygulanmaz. Görevle bağlantı kurulursa nitelendirme değişir. Bu ayrım dosyada ayrıntılı biçimde tartışılır. Görev tanımı ve olay yeri incelenir. Kolluk ve olay yeri tutanakları birlikte okunur.
Yargılama Düzeni
Öngörülen cezanın üst sınırı sekiz yıldır. Bu nedenle dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Görev kuralları için asliye ceza mahkemesi içeriğimiz incelenebilir. Görev hâkim tarafından resen gözetilir. Suç şikayete bağlı değildir. Soruşturma resen yürütülür. Eziyet suçu ihbar üzerine de araştırılabilir.
Lehe Kurumlar
Mahkûmiyet hâlinde bazı kurumlar gündeme gelebilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması bunlardan biridir. Ayrıntı için HAGB nedir içeriğimiz incelenebilir. Nitelikli hâllerde ceza miktarı bu kurumları engelleyebilir. Koşullar kanunda ayrı düzenlenmiştir.
Tazminat Boyutu
Mağdur maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Bu talep hukuk mahkemesinde ayrı bir davada ileri sürülür. Ceza dosyası delil olarak kullanılır. Kesinleşmiş mahkeme kararının örneği sunulur. Kaynak metinlere Mevzuat Bilgi Sistemi, içtihada Yargıtay Karar Arama, dosya bilgilerine UYAP Vatandaş Portalı üzerinden ulaşılır.
Kanun Yolu Aşaması
Karar aleyhine istinaf yoluna başvurulabilir. Süre gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işler. Nitelendirme ve nitelikli hâl uygulaması başvuruda ayrı ayrı tartışılır. Her itiraz için madde numarası yazılır. Başvuru dilekçesi karar okunduktan sonra hazırlanır. Aceleyle yazılan başvuru eksik kalabilir.
Zamanaşımı Hesabı
Dava zamanaşımı süresi öngörülen cezaya göre belirlenir. Nitelikli hâlde süre daha uzundur. Süreklilik gösteren fiillerde başlangıç noktası tartışılır. Son davranış tarihinin esas alınması ileri sürülür. Hesap iddianamede gösterilir. Savunmada bu hesap ayrıca denetlenir.
Sık Yapılan Hatalar
İlk hata, tek bir olayın bu suçu oluşturacağı sanısıdır. Uygulamada süreklilik ve sistemlilik aranır. İkinci hata, işkence ile eziyetin aynı sayılmasıdır. İşkence suçunu ancak kamu görevlisi işleyebilir. Üçüncü hata, zamanaşımı kuralının karıştırılmasıdır. Zamanaşımının işlememesi yalnız işkence suçu bakımından öngörülmüştür.
Diğer Hatalar
Bir başka hata, kayıtların düzensiz sunulmasıdır. Tarih sırası süreklilik iddiasını doğrudan destekler. Son hata, koruma tedbiri ile ceza şikayetinin aynı sayılmasıdır. İki süreç ayrı mercilerde yürür.
Süreç Planlaması
İlk adım kayıtların derlenmesidir. Raporlar, mesajlar ve kolluk kayıtları tarih sırasına konur. Kayıtların yedeği ayrıca alınır. İkinci adım koruma tedbiri talebidir. Gerekiyorsa tedbir ceza şikayetinden önce istenir. Böylece eziyet suçu şikayeti bununla birlikte yürütülebilir. Üçüncü adım şikayet dilekçesinin hazırlanmasıdır. Davranışlar tarih sırasına göre anlatılır. Her bir davranışın kanıtı ek numarasıyla gösterilir.
Dilekçe Düzeni
Süreklilik iddiası ayrı bir başlıkta anlatılır. Nitelikli hâl varsa dayanağı yazılır. Bütün belgeler numaralandırılarak dilekçeye eklenir. Eklere ilişkin bir dizin hazırlanır. Dilekçe kayda geçirilir. Dilekçenin kayıt tarihi saklanır.
Belge Düzeni
Rapor, tutanak ve kayıtlar bir arada tutulur. Tarih sırası korunur. Dilekçelerde ek numaralarına atıf yapılır. İnceleme bu düzen sayesinde kolaylaşır. Örnek talebi yazılı yapılır. Kayıtlar dosya düzeninde saklanır.
Ceza Hukuku Konusunda Avukat Desteği
Ceza hukuku bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Ceza hukuku hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilir veya iletişim sayfasındaki numaradan görüşme planlayabilirsiniz. Yapılacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre şekillenir.





