Ana Sayfa›
›

E-Haciz Nedir ve Nasıl Kaldırılır?

e-haciz

E-Haciz Nedir ve Nasıl Kaldırılır?

Elektronik haciz, banka hesabı ve diğer alacakların bilişim sistemleri üzerinden haczedilmesidir. İcra dosyasından gelen işlem üç aşamalı haciz ihbarnamesi düzenine, kamu alacaklarından gelen işlem ise tek aşamalı haciz bildirisine tabidir. İki yolun itiraz ve dava süreleri birbirinden farklıdır.

Yazıyı okumak yerine hemen avukatı ara

E-haciz, borçlunun banka hesabı ve diğer alacaklarının elektronik ortamda haczedilmesidir. E-haciz nedir sorusunun cevabında iki kaynak vardır. İşlem, icra dosyasından ya da vergi dairesi gibi bir kamu idaresinden kaynaklanabilir. Dayanağı farklı olsa da sonucu aynıdır: hesapta bloke görünür. Aşağıda e-haciz sürecinin hukuki temeli, süreleri ve blokajın kaldırılma yolları anlatılıyor.

E-haciz konusunda avukata sor

E-haciz, banka hesaplarına elektronik ortamda konulan blokajı ifade eder. Blokajın nasıl kaldırılacağı, işlemin dayanağına ve borcun durumuna göre değişir. Hesap sahibinin önce haczin hangi merciden geldiğini öğrenmesi gerekir. Aşağıdaki başlıklar iki ayrı kanalın süre ve mercii farklarını ayrı ayrı ele alıyor.

E-Haciz Nedir

E-haciz, kâğıt üzerinde yürüyen haciz işleminin elektronik ortama taşınmış hâlidir. Kanunlarda bu adla geçen ayrı bir kurum yoktur. Uygulanan hükümler klasik haciz hükümleridir. Fark, işlemin yapılış biçimindedir. Haciz yazısı elden veya postayla değil, bilişim sistemleri üzerinden iletilir. Banka da cevabını aynı yolla verir.

E-haciz çoğunlukla banka hesaplarında görülür. Bunun yanında araç kaydı, tapu kaydı ve üçüncü kişilerdeki alacaklar da elektronik ortamda haczedilebilir. İşlemin adı halk arasında e-haciz olarak yerleşmiştir. Elektronik yol alacaklı bakımından hız kazandırır. Borçlu bakımından ise savunma sürelerini kısaltmaz. Kanunun tanıdığı itiraz ve şikayet süreleri her iki yolda da aynı biçimde işler. Bu nedenle işlemin adı değil dayanağı önemlidir. Dayanak belirlendikten sonra hangi merciiye ne kadar sürede başvurulacağı netleşir.

Klasik Haciz ile Farkı

Klasik hacizde memur adrese gider ve tutanak düzenler. Elektronik yolda ise fiziksel bir ziyaret yapılmaz. İşlem, kayıt üzerinden ve bildirimle tamamlanır. Borçlu çoğu zaman durumu sonradan öğrenir. Kart işleminin reddedilmesi veya hesabın kilitli görünmesi ilk belirtidir. Bu nedenle tebligatların düzenli takip edilmesi önem taşır.

E-Haciz Kimler Tarafından Uygulanır

E-haciz iki ayrı kanaldan gelir. Birincisi icra dairesi, ikincisi ise kamu alacaklarını tahsil eden idarelerdir. İkisinin hukuki dayanağı ve süreleri farklıdır. İcra dairesi İcra ve İflas Kanunu’na, idareler ise 6183 sayılı Kanun’a göre işlem yapar.

İcra Dosyasından E-Haciz

Özel bir alacak için başlatılan takipte haciz talebini alacaklı verir. İcra dairesi bu talep üzerine bankaya haciz ihbarnamesi gönderir. Dayanak İcra ve İflas Kanunu’nun 89. maddesidir. Takibin nasıl başladığı icra takibi nasıl başlatılır yazısında anlatılıyor. Ödeme emrine süresinde itiraz edilmişse takip durur ve e-haciz aşamasına geçilemez.

Vergi Dairesi ve Kurum Alacaklarında E-Haciz

Vergi, prim ve idari para cezası gibi kamu alacakları farklı bir kanuna tabidir. Burada 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uygulanır. Tahsil dairesi, ödeme emrinin kesinleşmesinden sonra haciz bildirisi düzenler. Bu yolda mahkeme kararı veya icra dosyası aranmaz. İdare kendi kararıyla e-haciz uygulayabilir. Kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.

UYAP Üzerinden Sorgulama ve Haciz

2020 yılında İcra ve İflas Kanunu’nun 78. maddesi değiştirildi. Alacaklı artık haciz talebinde bulunmadan Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabilir. Sistem, varsa bu değerlerin mahiyeti ve detayı hakkında bilgi verir.

Sorgu sonucunda haciz de aynı sistemden istenebilir. Bu durumda icra dairesi tespit edilen mal, hak veya alacağı elektronik ortamda haczeder. E-haciz uygulamasının yaygınlaşması bu düzenlemeye dayanır. Kanun, sorgulamayla edinilen bilgilerin hukuka aykırı biçimde paylaşılmasını yasaklar. Kamu kurumları ile banka ve finansal kuruluşlar sistem entegrasyonunu sağlamakla yükümlüdür.

Bankaya Gönderilen Haciz İhbarnamesi

E-haciz nedir sorusunun ardından bildirim düzeni gelir. İcra dosyasından yapılan e-haciz üç aşamalı bir bildirim düzeni içinde yürür. Her aşamanın kendi süresi ve sonucu vardır. Süreler kaçırılırsa banka veya üçüncü kişi kendi malvarlığından sorumlu hâle gelebilir. Bildirim düzeni, üçüncü kişinin haklarını korumak için kademelidir. Her aşamada itiraz imkânı yeniden tanınır. Buna karşılık her sessizlik borcun zimmette sayılması sonucunu doğurur.

Birinci İhbarname ve Yedi Günlük Süre

İcra memuru üçüncü kişiye, borcunu bundan böyle yalnız icra dairesine ödeyebileceğini bildirir. Takip borçlusuna yapılan ödeme geçerli sayılmaz. Elinde borçluya ait taşınır mal varsa bunu da yalnız icra dairesine teslim edebilir. Üçüncü kişinin itiraz hakkı vardır. Borcu olmadığını, malın elinde bulunmadığını veya borcun ihbarnameden önce ödendiğini ileri sürebilir. Bu iddiayı tebliğden itibaren yedi gün içinde yazılı veya sözlü olarak icra dairesine bildirmek zorundadır.

İkinci ve Üçüncü İhbarname

Yedi gün içinde itiraz edilmezse mal yedinde, borç zimmetinde sayılır. Bu sonuç ikinci bir ihbarname ile bildirilir. İkinci ihbarnameye karşı da yedi günlük itiraz hakkı tanınır. İkinci ihbarnameye de itiraz edilmezse üçüncü ihbarname gönderilir. Bu aşamada üçüncü kişiye on beş gün içinde parayı ödemesi veya malı teslim etmesi ya da menfi tespit davası açması bildirilir. Dava açıldığına dair belge yirmi gün içinde icra dairesine verilirse cebri icra işlemleri kararın kesinleşmesine kadar durur.

Kamu Alacaklarında Haciz Bildirisi

Tahsil dairesi tarafından gönderilen haciz bildirisi tek aşamalıdır. Üçüncü kişi, itirazını tebliğden itibaren yedi gün içinde yazılı olarak bildirmek zorundadır. Süresinde itiraz edilmezse mal elinde, borç zimmetinde sayılır. Bu sonuç bankalar ve işverenler bakımından ciddi sorumluluk doğurur.

Elektronik Tebligat Yetkisi

Kanun, haciz bildirilerinin posta yerine elektronik ortamda tebliğ edilmesine açıkça izin verir. Cevaplar da elektronik ortamda verilebilir. E-haciz uygulamasının kamu alacaklarındaki dayanağı bu hükümdür. Bildiri, borçlunun hesabının bulunabileceği banka şubelerine doğrudan tebliğ edilebilir. Belirlenen tutarın üzerindeki alacaklarda doğrudan genel müdürlüğe de tebliğ yapılabilir. Genel müdürlüğe tebliğ hâlinde beyan yükümlülüğü tüm şubeleri kapsar. Bildirinin hangi idareden geldiği de yol haritasını belirler. Vergi dairesi, sosyal güvenlik kurumu ve belediye alacakları aynı kanuna tabidir. Buna karşılık her idarenin kendi ödeme emri ve dava süresi ayrı işler.

Bir Yıllık Menfi Tespit Süresi

Kamu alacaklarında itiraz süresi kaçırılırsa yol tümüyle kapanmaz. Üçüncü kişi, haciz bildirisinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemelerde menfi tespit davası açabilir. Davada, bildirinin tebliğ edildiği tarih itibarıyla borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir. Bu süre İcra ve İflas Kanunu’ndaki on beş günlük süreden belirgin biçimde farklıdır. E-haciz bildiriminin hangi kanuna dayandığı bu nedenle ilk bakılacak noktadır.

Hesaptaki Paranın Tamamı Bloke Edilir mi

E-haciz nedir sorusunu soranlar blokajın kapsamını da merak eder. Blokaj, dosya borcu ve fer’ileri ile sınırlıdır. Haciz ihbarnamesinde bir tutar yazar. Banka bu tutarı aşan kısmı bloke etmemelidir.

Uygulamada hesabın tamamının bloke edildiği durumlar görülür. Böyle bir hâlde icra dairesine başvurularak fazla blokajın kaldırılması istenir. Talep karşılanmazsa icra mahkemesine şikayet yoluna gidilir. Birden fazla dosyadan e-haciz gelmişse tutarlar toplanır. Her dosya kendi sırasına göre karşılanır. Bu sıra bankaya ulaşan ihbarnamelerin tarihine göre belirlenir.

Blokaj Ne Kadar Sürer

Blokaj için kanunda belirli bir üst süre yoktur. Haciz, dosya borcu karşılanana kadar sürer. Bankaya ulaşan tutar icra dosyasına aktarılır ve dosya kapanmadıkça hesap üzerindeki kısıt devam eder. Hesaba yeni para girdikçe kesinti yenilenebilir. Bu durum özellikle ticari hesaplarda nakit akışını zorlaştırır. Dosyanın taksitlendirilmesi bu noktada gündeme gelir.

Maaş Hesabında E-Haciz

Maaş hesabı ile diğer hesaplar aynı kurala tabi değildir. Maaş kısmen haczedilebilen gelirlerdendir. Borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra kalan tutar haczedilir ve bu miktar dörtte birden az olamaz. Hesaba yatan maaşın tamamı bloke edilirse şikayet gündeme gelir. Bankaya maaş hesabı olduğunun bildirilmesi tek başına yeterli olmayabilir. Ayrıntılar maaş haczi oranı yazısında ele alınıyor.

Emekli aylıkları bakımından ayrı bir rejim işler. Sosyal güvenlik mevzuatı bu aylıkların haczini borçlunun muvafakatine bağlar. Nafaka borçları bu korumanın dışındadır. Bankanın kendi alacağı için takas hakkı da tartışma yaratır. Banka, kredi borcu nedeniyle hesaptaki parayı mahsup edebilir. Bu işlem haciz sırasını etkilediği için ayrıca değerlendirilir. Hesabın türü de sonucu etkiler. Vadeli hesaplarda vade sonu beklenmeden haciz konulabilir. Katılım hesapları bakımından da aynı kurallar uygulanır.

Haczedilemeyen Paralar

Hesaba yatan her para haczedilebilir nitelikte değildir. İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesi bazı gelirleri koruma altına alır. Öğrenci bursları, yardım sandıklarınca bağlanan maaşlar ve vücut bütünlüğüne verilen zarar için ödenen tazminatlar bu kapsamdadır.

Nafaka alacakları da korunan kalemlerdendir. Hesaba nafaka olarak giren tutarın haczi mümkün değildir. Bu tür bir e-haciz işleminde paranın kaynağı belgelendirilerek şikayet yoluna gidilir. Korumanın işlemesi için başvuru gerekir. Banka, hesaba giren paranın niteliğini kendiliğinden ayırt etmeyebilir. Bu nedenle dekont ve resmî yazı gibi belgeler icra dairesine sunulur. Hesaptaki paranın kaynağı da incelenmelidir. Kredi olarak yatan tutar veya iş yerine ait tahsilat da hesapta yer alabilir. Bu tür iddialar belgeyle ortaya konmadıkça sonuç doğurmaz.

E-Haciz Nasıl Kaldırılır

Blokajın kalkması için önce dayanağın belirlenmesi gerekir. İcra dosyası mı yoksa tahsil dairesi mi işlem yapmıştır sorusu yolun tamamını değiştirir. Dosya bilgisi bankadan veya UYAP Vatandaş Portal üzerinden öğrenilebilir. Dayanak belli olduktan sonra ödeme, itiraz veya şikayet yollarından uygun olanı seçilir.

Borcun Ödenmesi ve Fek Yazısı

Dosya borcu ödendiğinde haczin kaldırılması talep edilir. İcra dairesi bankaya fek yazısı gönderir. Blokaj bu yazının bankaya ulaşmasıyla kalkar. Ödeme öncesinde güncel dosya hesabı istenir. Hesapta faiz, vekâlet ücreti ve masraflar da yer alır. Eksik ödeme yapılırsa e-haciz kalkmaz. Ödeme sırasında dosya numarası ve borçlu bilgisi doğru yazılmalıdır. Yanlış dosyaya yapılan ödeme iade sürecine takılır. Bu da blokajın gereksiz yere uzamasına yol açar.

Şikayet ve İtiraz Yolu

İşlem hukuka aykırıysa icra mahkemesine şikayet edilir. Şikayet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Haczin kaldırılmasına ilişkin diğer yollar haciz nasıl kaldırılır yazısında toplu olarak anlatılıyor. Kamu alacaklarında ise idari yollar işler. Ödeme emrine karşı vergi mahkemesinde dava açılabilir. Süresi geçmiş bir ödeme emri varsa e-haciz işlemi tek başına dava konusu yapılır.

Taksitlendirme ve Yapılandırma

Borç kabul ediliyorsa taksitlendirme görüşülebilir. İcra dairesinde alacaklının kabulüyle taksit sözleşmesi yapılabilir. Sözleşme süresince haciz isteme süresi işlemez. Kamu alacaklarında ise tecil ve taksitlendirme mümkündür. Başvuru ilgili tahsil dairesine yapılır. Talep kabul edilirse blokajın kaldırılması da gündeme gelir.

Ödeme Sonrası Kontrol

Borç ödendikten sonra blokajın kalkması için fek yazısı gönderilir. Fek yazısının bankaya ulaştığı teyit edilmelidir. Yazı gönderilse bile işleme alınması zaman alabilir. Dosyanın infazen kapandığına dair kaydın da görülmesi gerekir.

Üçüncü Kişinin Hesabına E-Haciz

Bazen borçlu olmayan bir kişinin hesabında blokaj görülür. Ortak hesaplar ve şirket hesapları bu sonuca yol açabilir. Ortak hesapta payların eşit olduğu varsayımı uygulanır. Üçüncü kişi öncelikle icra dairesine başvurur. Hesabın kendisine ait olduğunu belgelerle ortaya koyar. Sonuç alınamazsa istihkak iddiası ve şikayet yolları değerlendirilir. Ad ve soyad benzerliği de sık görülen bir hatadır. Kimlik numarası üzerinden yapılan kontrol bu hatayı hızla ortaya çıkarır. Yanlış kişiye uygulanan e-haciz işleminin kaldırılması için gecikmeden başvuru yapılmalıdır.

E-haciz sürecinde izlenecek adımlar

Ortak hesaplarda bankanın uygulaması da belirleyici olur. Banka, hesap sahiplerinin paylarına ilişkin bir kayıt tutmuyorsa eşit pay varsayımına göre işlem yapar. Gerçek payın farklı olduğu iddiası mahkemede ileri sürülür. Şirket hesapları bakımından tüzel kişilik perdesi önem taşır. Ortağın kişisel borcu için şirket hesabına başvurulamaz. Bunun istisnası, ortağın şirketteki payının haczedilmesidir.

E-Haciz Sürecinde Sık Yapılan Hatalar

En sık görülen hata, blokajın kaynağının araştırılmadan beklenmesidir. Süreler kısa olduğu için bu bekleme hak kaybına yol açar. Haczedilemeyecek nitelikteki paraların da süresinde şikayet edilmemesi sonucu ağırlaştırır. Aşağıdaki tablo iki kanalın süre farkını gösterir.

Konu İcra dosyası (İİK m.89) Kamu alacağı (6183 m.79)
Bildirim sayısı Üç ihbarname Tek haciz bildirisi
İtiraz süresi Yedi gün Yedi gün
Menfi tespit süresi On beş gün Bir yıl
Görevli mercii İcra mahkemesi ve genel mahkeme Genel mahkeme ve vergi mahkemesi

İkinci hata, borcun ödendiği hâlde fek talebinde bulunulmamasıdır. Ödeme tek başına blokajı kaldırmaz. Üçüncü hata ise itirazın icra dairesi yerine doğrudan bankaya yapılmasıdır. Yargı kararlarına Yargıtay karar arama sistemi üzerinden ulaşılabilir. Ödeme emrine itiraz süresi geçmemişse ödeme emrine itiraz süresi yazısı da incelenebilir.

İcra ve İflas Hukuku Konusunda Avukat Desteği

İcra ve iflas hukuku bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. İcra ve iflas hukuku hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilir veya iletişim sayfasındaki numaradan görüşme planlayabilirsiniz. Yapılacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre şekillenir.

E-haciz konusunda avukat desteği almak üzere bize ulaşın
SSS

Sık Sorulan Sorular

E-haciz nedir?

Borçlunun banka hesabı, aracı veya üçüncü kişilerdeki alacaklarının elektronik ortamda haczedilmesidir. Kanunlarda bu adla ayrı bir kurum yoktur; uygulanan hükümler klasik haciz hükümleridir. Fark, bildirimin bilişim sistemleri üzerinden yapılmasıdır.

Hesabımdaki paranın tamamı bloke edilebilir mi?

Blokaj, dosya borcu ve ferileri ile sınırlıdır. Bu tutarı aşan kısmın bloke edilmemesi gerekir. Fazla blokaj varsa icra dairesine başvurulur, sonuç alınamazsa icra mahkemesine şikayet edilir.

Bankaya gönderilen haciz ihbarnamesine kaç gün içinde itiraz edilir?

Üçüncü kişi, haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz etmek zorundadır. Süresinde itiraz edilmezse mal yedinde, borç zimmetinde sayılır ve ikinci ihbarname gönderilir. İkinci ihbarnameye karşı da yedi günlük süre tanınır.

Vergi dairesinden gelen e-haciz ile icra dosyasından gelen aynı mıdır?

İkisi farklı kanunlara dayanır. İcra dosyasında İcra ve İflas Kanunu, kamu alacaklarında 6183 sayılı Kanun uygulanır. Kamu alacaklarında tek haciz bildirisi gönderilir ve süresi kaçırılırsa bir yıl içinde menfi tespit davası açılabilir.

Maaş hesabına konulan blokaj kaldırılabilir mi?

Maaş kısmen haczedilebilen gelirlerdendir. Borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra kalan tutar haczedilir ve bu miktar dörtte birden az olamaz. Maaşın tamamı bloke edilmişse icra mahkemesine şikayet yoluna gidilir.

HUKUKİ DESTEK
ÖN BİLGİ AL

Dosyanız için hızlı bir ön değerlendirme.


    Bilgileriniz KVKK kapsamında ön değerlendirme amacıyla işlenir.

    BU YAZIYI PAYLAŞ

    Aynı alanda daha fazlası

    Tüm makaleler →
    Hemen AraWhatsApp