Ana Sayfa›
›

Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması Suçu ve İspat Sorunu (TCK 209)

açığa imzanın kötüye kullanılması suçu

Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması Suçu ve İspat Sorunu (TCK 209)

İmzalı boş kâğıt uygulamada sıkça güven ilişkisine dayanılarak verilmektedir. Bu kâğıdın anlaşmaya aykırı doldurulması ceza hukuku bakımından sonuç doğurur. Kanun konuyu belgede sahtecilik bölümünde düzenlemiştir. Suçun ispatı ise ceza yargılamasında bile özel kurallara bağlanmıştır. Aşağıda açığa imzanın kötüye kullanılması suçu bakımından kanuni düzenleme, unsurlar, ceza miktarı, şikayet süresi ve ispat sorunu kanun metnine dayanılarak açıklanmaktadır. […]

Yazıyı okumak yerine hemen avukatı ara

İmzalı boş kâğıt uygulamada sıkça güven ilişkisine dayanılarak verilmektedir. Bu kâğıdın anlaşmaya aykırı doldurulması ceza hukuku bakımından sonuç doğurur. Kanun konuyu belgede sahtecilik bölümünde düzenlemiştir. Suçun ispatı ise ceza yargılamasında bile özel kurallara bağlanmıştır. Aşağıda açığa imzanın kötüye kullanılması suçu bakımından kanuni düzenleme, unsurlar, ceza miktarı, şikayet süresi ve ispat sorunu kanun metnine dayanılarak açıklanmaktadır.

açığa imzanın kötüye kullanılması suçu hakkında avukata sor

Kanuni Düzenleme

Suç Türk Ceza Kanununun 209 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Madde kamu güvenine karşı suçlar bölümünde yer alır. Aynı bölümde resmî ve özel belgede sahtecilik suçları da bulunmaktadır. Madde bu suçlarla yakın ilişki içindedir. Açığa imzanın kötüye kullanılması iki ayrı fıkrada ele alınmıştır. Fıkralar kâğıdın nasıl elde edildiğine göre ayrılır.

Birinci Fıkra

Birinci fıkra kâğıdın rızayla teslim edildiği hâli düzenler. Belirli bir tarzda doldurulup kullanılmak üzere teslim olunan imzalı ve kısmen veya tamamen boş kâğıt konu alınır. Bu kâğıdı verilme nedeninden farklı bir şekilde dolduran kişi cezalandırılır. Öngörülen ceza üç aydan bir yıla kadar hapistir.

Fıkrada adlî para cezası seçenek olarak gösterilmemiştir. Soruşturma ve kovuşturma şikayete bağlıdır. Açığa imzanın kötüye kullanılması bakımından bu ceza sınırlı kalmıştır. Ancak kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilebilir.

İkinci Fıkra

İkinci fıkra kâğıdın hukuka aykırı olarak ele geçirildiği hâli düzenler. Kâğıdın elde bulundurulması da aynı kapsamdadır. Bu kâğıdı hukuki sonuç doğuracak şekilde dolduran kişi belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır. Fıkra kendi başına bir ceza öngörmemiştir.

Uygulanacak hüküm belgenin niteliğine göre belirlenir. Kâğıt resmî belge hâline getirilmişse resmî belgede sahtecilik gündeme gelir. Emre veya hamile yazılı kambiyo senedi hâline getirilen kâğıt da resmî belge hükmündedir. Bu kural kanunun 210 uncu maddesinde yer alır. Açığa imzanın kötüye kullanılması ikinci fıkra üzerinden çok daha ağır bir cezaya ulaşabilir. Fıkra ayrımı bu nedenle dosyanın en önemli sorusudur.

Korunan Değer ve Suçun Yapısı

Madde ile korunan değer belgelere duyulan kamu güvenidir. Bunun yanında imza sahibinin iradesi de korunur. Açığa imzanın kötüye kullanılması bu yönüyle iki yönlü bir suçtur. Hem belge düzeni hem kişisel irade zarar görür.

Suç belgenin doldurulmasıyla tamamlanır. Belgenin kullanılması ayrıca aranmaz. Ancak kullanım çoğu zaman suçun öğrenilmesini sağlar. Açığa imzanın kötüye kullanılması genellikle icra takibiyle ortaya çıkar.

Kâğıdın Niteliği

Kâğıdın imzalı olması zorunludur. İmzasız kâğıt bu suçun konusunu oluşturmaz. Kâğıt kısmen veya tamamen boş olabilir. Bazı kısımların doldurulmuş olması suçun oluşmasını engellemez.

Boş bırakılan kısım tutar olabilir. Tarih veya alacaklı adı da boş bırakılmış olabilir. Bono ve senet gibi kambiyo belgeleri uygulamada en sık karşılaşılan örnektir. Boş bırakılan tutar hanesinin sonradan doldurulması bu kapsamda tartışılır.

Teminat amacıyla verilen boş senetler de aynı kapsamdadır. Teminat kaydının senet üzerine yazılması ispatı kolaylaştırır. Açığa imzanın kötüye kullanılması bakımından kâğıdın türü suçun oluşumunu etkilemez. Ancak tür, ikinci fıkrada uygulanacak hükmü belirler.

Teslim Amacı

Birinci fıkra bakımından kâğıdın belirli bir tarzda doldurulmak üzere teslim edilmiş olması aranır. Teslim amacı taraflar arasındaki anlaşmayla belirlenir. Anlaşmanın yazılı olması zorunlu değildir. Ancak yazılı olmaması ispatı zorlaştırır.

Sözlü anlaşmalar uygulamada yaygındır. Bu durum dosyaların çoğunda ispat sorununu doğurur. Açığa imzanın kötüye kullanılması iddiasında teslim amacının ortaya konulması belirleyicidir. Amaç gösterilemezse doldurmanın aykırılığı da gösterilemez.

Suçun Unsurları

Suçun oluşabilmesi için belirli unsurların birlikte gerçekleşmesi aranır. Eksik unsur beraat sonucunu doğurabilir. Unsurların incelenmesi dosyanın en teknik aşamasıdır. İspat kuralları bu aşamada devreye girer.

Maddi Unsur

Maddi unsur kâğıdın verilme nedeninden farklı şekilde doldurulmasıdır. Doldurma eyleminin fail tarafından yapılması aranır. Failin kâğıdı başkasına doldurtması da aynı sonucu doğurur. Bu durumda iştirak hükümleri değerlendirilir.

Anlaşmaya uygun doldurma suç oluşturmaz. Uygunluğun sınırı teslim amacına göre çizilir. Tutarın anlaşılandan yüksek yazılması tipik örnektir. Vade tarihinin değiştirilmesi de aynı kapsamda değerlendirilir. Açığa imzanın kötüye kullanılması bakımından kısmi aykırılık da yeterlidir. Kâğıdın tamamının aykırı doldurulması aranmaz.

Manevi Unsur

Suç ancak kasten işlenebilir. Taksirle işlenmesi kanunda düzenlenmemiştir. Failin verilme nedenini bilmesi ve buna aykırı doldurduğunu istemesi gerekir. Yanılgı hâlinde kast tartışılır. Açığa imzanın kötüye kullanılması bakımından saik önem taşımaz. Menfaat elde edilmiş olması da aranmaz.

Fail ve Mağdur

Birinci fıkra bakımından fail kâğıdın teslim edildiği kişidir. Üçüncü kişiler ancak iştirak yoluyla sorumlu olur. İkinci fıkra bakımından fail kâğıdı hukuka aykırı ele geçiren veya elde bulunduran kişidir. Burada teslim ilişkisi bulunmaz.

Mağdur imza sahibidir. Belgenin kullanıldığı üçüncü kişiler ayrıca zarar görebilir. Açığa imzanın kötüye kullanılması bakımından mağdurun tüzel kişi olması da mümkündür. Şirket kaşesiyle birlikte atılan imzalar bu kapsamda değerlendirilir.

Nil Hukuk aciga imzanin kotuye kullanilmasi surec adimlari

İspat Sorunu

Bu suçun en tartışmalı yönü ispattır. İddianın konusu bir senedin içeriğidir. Senede karşı ileri sürülen iddialar hukuk yargılamasında özel kurallara bağlanmıştır. Kurallar Hukuk Muhakemeleri Kanununun 200 ve devamı maddelerinde yer alır. Açığa imzanın kötüye kullanılması iddiası da bu kurallar çerçevesinde değerlendirilmektedir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı bu yönde oluşmuştur.

Senetle İspat Kuralı

Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak nitelikteki hususlar tanıkla ispat olunamaz. Bu kural 201 inci maddede yer alır. Kâğıdın anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası senedin hükmünü ortadan kaldıracak niteliktedir. Bu nedenle kural olarak yazılı delil aranır.

Yargıtayın 24 Mart 1989 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı bu kuralı ceza yargılaması bakımından da uygulanabilir kabul etmiştir. Karar bugün de uygulanmaktadır. Bu nedenle açığa imzanın kötüye kullanılması iddiası yalnızca tanık beyanıyla ispat edilemez. Tanık dinlenebilmesi karşı tarafın açık muvafakatine bağlıdır. İspat yükü iddiayı ileri süren tarafa aittir. Şikayetçi anlaşmanın içeriğini ortaya koymakla yükümlüdür.

Delil Başlangıcı

Yazılı delil bulunmadığında delil başlangıcı aranır. Delil başlangıcı iddianın doğruluğunu muhtemel gösteren yazılı belgedir. Mesaj kayıtları ve elektronik yazışmalar bu kapsamda tartışılabilmektedir. Belgenin karşı taraftan gelmiş olması aranır.

Delil başlangıcı bulunduğunda tanık dinlenebilir. Bu durumda ispat kolaylaşır. Delil başlangıcı kavramı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 202 nci maddesinde tanımlanmıştır. Belgenin karşı tarafça verilmiş veya gönderilmiş olması aranır.

Hukuka Aykırı Ele Geçirme Hâlinde

İkinci fıkra bakımından durum farklıdır. Kâğıdın hukuka aykırı ele geçirilmesi başlı başına bir suçtur. Suç niteliğindeki fiiller her türlü delille ispat edilebilir. Senetle ispat kuralı burada uygulanmaz. Bu nedenle iddianın hangi fıkraya dayandığı ispat yükünü doğrudan etkiler. Nitelendirme baştan doğru yapılmalıdır.

Bilirkişi İncelemesi

Doldurmanın imzadan sonra yapıldığı iddiası teknik incelemeyle desteklenebilir. Mürekkep ve yazı karakteri incelemesi bu amaçla yapılır. İnceleme sonucu ispat kurallarını ortadan kaldırmaz. Ancak delil başlangıcıyla birlikte değerlendirilir.

İnceleme adli tıp kurumunda yapılabilir. Süreç birkaç ay sürebilmektedir. Açığa imzanın kötüye kullanılması dosyalarında bu inceleme sıkça talep edilir. Talep soruşturma aşamasında da ileri sürülebilir.

Şikayet ve Süre

Birinci fıkraya giren hâller şikayete bağlıdır. Şikayet olmadan soruşturma başlatılamaz. Şikayet hakkı süreye bağlıdır. Süre fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.

Öğrenme tarihi çoğu dosyada icra takibinin tebliğiyle belirlenir. Tebliğ belgesi bu nedenle dosyaya eklenir. Sürenin kaçırılması hakkın düşmesine yol açar. Açığa imzanın kötüye kullanılması bakımından bu husus ilk incelenen konulardandır.

İkinci Fıkra Bakımından

İkinci fıkraya giren hâller belgede sahtecilik hükümlerine tabidir. Bu hükümler şikayete bağlı değildir. Soruşturma resen yürütülür. Şikayetten vazgeçme sonucu etkilemez.

İhbar üzerine de soruşturma başlatılabilir. İhbarın şikayetçi tarafından yapılması gerekmez. Vazgeçmenin sonuçları için şikayetten vazgeçme içeriğimiz incelenebilir. Ayrım fıkra seçimine göre yapılır.

Zamanaşımı

Dava zamanaşımı cezanın üst sınırına göre belirlenir. Birinci fıkra bakımından süre sekiz yıldır. İkinci fıkra bakımından süre uygulanacak sahtecilik hükmüne göre belirlenir. Resmî belgede sahtecilik bakımından süre daha uzundur. Süre fiilin işlendiği tarihte işlemeye başlar. Doldurma tarihi bu nedenle ayrıca araştırılır.

Sürenin Kesilmesi

İfade alınması ve iddianame düzenlenmesi zamanaşımını keser. Kesilmeden sonra süre baştan işlemeye başlar. Kesilme hâlinde süre yarısından fazla uzayamaz. Bu üst sınır kanunla belirlenmiştir. Zamanaşımı dolduğunda düşme kararı verilir. Karar her aşamada resen gözetilir.

Uzlaştırma

Şikayete bağlı suçlar kural olarak uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaştırma Ceza Muhakemesi Kanununun 253 üncü maddesinde düzenlenmiştir. Birinci fıkraya giren hâller bu kapsamda değerlendirilir. Dosya öncelikle uzlaştırma bürosuna gönderilir. Kapsam ve istisnalar için uzlaşma kapsamındaki suçlar içeriğimiz incelenebilir. Uzlaşmanın sağlanması kovuşturmaya yer olmadığı kararı ile sonuçlanır.

Uzlaşma Görüşmeleri

Bu dosyalarda uzlaşma görüşmeleri çoğu zaman senedin akıbetine odaklanır. Senedin iadesi veya iptali edim olarak kararlaştırılabilir. Edimin yerine getirilmemesi hâlinde uzlaşma belgesi ilâm hükmünde sayılır. Bu nedenle belge içeriği dikkatle hazırlanır.

Uzlaşma sağlanamazsa dosya savcılığa döner. Süreç genel hükümlere göre sürer. Uzlaşma teklifi her iki tarafa da yapılır. Teklifi kabul etmemek bir hak kaybı doğurmaz.

Benzer Suçlardan Ayrımı

Madde birkaç suçla yakın ilişki içindedir. Ayrım fiilin yapısına göre yapılır. Yanlış nitelendirme hem cezayı hem ispat kurallarını değiştirir. Bu nedenle ayrım baştan yapılmalıdır.

Belgede Sahtecilik

Belgede sahtecilikte belge baştan sahte olarak düzenlenir veya gerçek belge değiştirilir. Burada ise imza gerçektir. Açığa imzanın kötüye kullanılması bu nedenle sahteciliğin özel bir görünümüdür. Resmî belgeler bakımından resmî belgede sahtecilik suçu içeriğimiz incelenebilir.

Bedelsiz Senedi Kullanma

Bedelsiz kalmış senedin kullanılması ayrı bir suçtur. Ayrıntı için bedelsiz senedi kullanma suçu içeriğimiz incelenebilir. Orada senet baştan geçerli olarak düzenlenmiştir. Sorun ödemeden sonra kullanılmasıdır. İki suçun cezası da yakındır. Ancak unsurları farklıdır.

Güveni Kötüye Kullanma

Güveni kötüye kullanmada teslim edilen bir mal üzerinde tasarruf söz konusudur. Konu için güveni kötüye kullanma suçu içeriğimiz incelenebilir. Burada ise teslim edilen şey imzalı bir kâğıttır. Fiil kâğıdın doldurulmasıyla gerçekleşir.

Savunma Bakımından Değerlendirme

Savunma hazırlığında ilk adım fıkra tespitidir. Kâğıdın rızayla mı yoksa hukuka aykırı mı elde edildiği belirlenir. İkinci adım ispat kurallarının değerlendirilmesidir. Yazılı delil veya delil başlangıcı bulunup bulunmadığı incelenir. Üçüncü adım şikayet süresinin kontrolüdür. Açığa imzanın kötüye kullanılması bakımından sürenin geçmesi düşme sonucunu doğurur.

Belgelerin Düzenlenmesi

Dosyaya sunulacak belgeler kronolojik sıraya konulur. Senedin aslı veya onaylı örneği ilk sırada yer alır. Taraflar arasındaki yazışmalar ayrı başlık altında toplanır. Ödeme belgeleri de eklenir. Banka dekontları bu kapsamda önem taşır.

Tanık listesi ayrıca hazırlanır. Tanıkların anlaşmaya nasıl vakıf olduğu açıklanır. Bu düzen savunmanın izlenmesini kolaylaştırır. Belgeler dilekçe ekinde liste hâlinde sunulur.

Görevli Mahkeme ve Sonuçlar

Birinci fıkra bakımından cezanın üst sınırı bir yıldır. Yargılama asliye ceza mahkemesinde yapılır. Görevli mahkeme hakkında asliye ceza mahkemesi içeriğimiz incelenebilir. İkinci fıkra bakımından görev uygulanacak sahtecilik hükmüne göre belirlenir.

Resmî belgede sahtecilik suçunun ikinci fıkrası ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır. Ayrıntı için ağır ceza mahkemesi içeriğimiz incelenebilir. Bu nedenle fıkra tespiti görevli mahkemeyi de belirler. Açığa imzanın kötüye kullanılması dosyalarında görev itirazı sıkça gündeme gelir. Ceza sınırları hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına elverişlidir. Konu için hükmün açıklanmasının geri bırakılması içeriğimiz incelenebilir.

İcra Takibi ile İlişkisi

Bu dosyalar çoğu zaman bir icra takibiyle birlikte yürür. Senet takibe konulmuş olabilir. Ceza dosyasındaki tespitler icra hukuk yargılamasında kullanılabilir. Bilirkişi raporu her iki dosyada da değerlendirilir.

Takibe itiraz süreleri ayrıca gözetilir. Sürelerin kaçırılması senedin kesinleşmesine yol açar. Kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz süresi kısadır. İtirazın icra mahkemesine yapılması gerekir. Ceza dosyasının açılmış olması takibi kendiliğinden durdurmaz. Durdurma için ayrıca karar alınması gerekir.

Bağlantılı Konular

Soruşturma sonunda takipsizlik kararı verilebilir. Konu için takipsizlik kararı içeriğimiz incelenebilir. Kanun yoluna ilişkin süreler de gözetilir. Ayrıntı için istinaf ve temyiz süreleri içeriğimiz incelenebilir.

Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması Konusunda Avukat Desteği

Açığa imzanın kötüye kullanılması iddiası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Konu hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilir veya iletişim sayfasındaki numaradan görüşme planlayabilirsiniz. Yapılacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre şekillenir.

Nil Hukuk ile aciga imzanin kotuye kullanilmasi konusunda iletisime gecin
HUKUKİ DESTEK
ÖN BİLGİ AL

Dosyanız için hızlı bir ön değerlendirme.


    Bilgileriniz KVKK kapsamında ön değerlendirme amacıyla işlenir.

    BU YAZIYI PAYLAŞ

    Aynı alanda daha fazlası

    Tüm makaleler →
    Hemen AraWhatsApp